Naakte piemels zijn moeilijk te choreograferen

Voorstelling: Wonderful World. Choreografie: Truus Bronkhorst en Marien Jongewaard. Muziek: o.a. Prince, Satie, Branca. Decor: Ton Kas. Licht: Leon Schutte. Gezien: 4/1 Felix Meritis, Amsterdam. Aldaar t/m 21/1, daarna tournee.

Een nieuwe produktie van Truus Bronkhorst, daar wordt naar uitgekeken, want Truus is een begrip in de Nederlandse danswereld door haar intens dwingende theaterpersoonlijkheid en de compromisloze statements die zij in haar voorstellingen poneert ten aanzien van de wereld en de dans. Het nieuwe Wonderful World wijkt in meerdere opzichten af van haar eerdere werken: het is een stuk voor een groep (vier mannen, vier vrouwen), ze treedt er zelf niet in op en de choreografie maakte ze samen met Marien Jongewaard.

Bronkhorst en Jongewaard noemen Wonderful World 'moderne dans die een discussie wil aangaan met de huidige opportunistische tendens in de dans', en 'strenger, roomser en principiëler dan de klassieke dans'. Hun credo is 'zoeken naar intensie'. Samen met de dansers zoeken de choreografen naar 'persoonlijke zielsverwantschap', ze werken met het begrip transparantie en streven naar het tegendeel van illusie en illustratie. Seksualiteit is een belangrijk motief. Dat is allemaal niet niks. Toch heb ik het nauwelijks kunnen ontdekken, in wat zich een uur lang afspeelde tegen een achtergrond van zilveren lamellen, op afwisselend verstilde of oorverdovende muziek van een ratjetoe van componisten.

De acht dansers presenteren zich als een toonbeeld van verbondenheid in een lange, zich verplaatsende rij. De laatste vrouw maakt zich daaruit los en blijft als versteend op de grond zitten, haar armen en benen wijd uitgespreid. Ze wordt een object, waar de anderen uitbundig overheen springen tot een man zich over de vrouw ontfermt. Dan ontstaat er een duet met opvallende, scherpe beenbewegingen van de vrouw.

De daarop volgende duetten roepen door hun simpele constructie een sfeer op van kinderlijke onbevangenheid en schuchtere verleiding. Als de mannen (Jean Louis Barning, Andreas Fratzl, Jacob Nissen en Markus Schnizer) tenslotte door de vrouwen zijn verworven, manifesteren Adrijana Barbaric, Jessica Moolenaar, Pink Niessen en Paula Vasconcelos zich als zorgende huisvrouwtjes, die niets liever lijken te willen dan het knuffelen, wassen en scheren van hun mannetjes. Die liefdesspelletjes leiden er uiteindelijk toe dat de vrouwen de broeken van de mannen uittrekken. Zij blijven piemelnaakt achter. De piemels blijven nog een tijd lang naakt, al krijgen de heren wel een wijde, romantische blouse aangetrokken. Dat levert natuurlijk een blikvangend schouwspel op, want sommige lichaamsdelen zijn niet te choreograferen. De dames kijken toe terwijl de mannen als eendrachtige musketiers rondspringen, zich in fraaie poses opstellen, manmoedig hun manlijkheid ten toon spreiden, schijngevechten uitvoeren en ten slotte als door pijlen getroffen neerstorten. Dan mogen de vrouwen, tijdelijk voorzien van lange, zachtkrullende haardossen - het romantisch cliché van vrouwelijkheid - zich tegen de mannen aanvlijen om zich telkens weer even los te rukken en een eigen plaats in de ruimte te verwerven. Uiteindelijk ontstaat opnieuw een rij, worden de eerdere duetten gezamenlijk herhaald en is er een korte duet-frase die steeds door twee andere dansers wordt uitgevoerd met wat kleine afwijkende details. Het stuk eindigt met vier paren in een innige omhelzing. Oh, wonderful world!

Wat mij het meest opviel waren de talrijke citaten uit en verwijzingen naar het werk van Hans van Manen en Bronkhorsts eerdere produkties. Dat was ook de grootste zwakte van de voorstelling. Om Hans van Manen te willen volgen in zijn karakteristieke eenvoud moet je wel beseffen dat die het resultaat is van een keuze uit een enorme rijkdom aan ideeën en vormen. Maar de simpelheid van Bronkhorst en Jongewaard is er een van beperking. Bovendien missen de danser de kwaliteiten die Van Manens werk zo onontkoombaar maken. Dan moet je verre van citaten houden.

Wonderful World getuigt van een sterk gevoel voor theater, van een bewustzijn van de kracht en expressie van beweging, van de behoefte zich kwetsbaar te willen opstellen. Zaken die, vooral door Truus Bronkhorsts eigen vertolking, haar vorige produkties vaak zo indrukwekkend maakten. De dansers van Wonderful World zijn echter geen Truzen, hoezeer ze hun best ook deden. Ook daarom vond ik deze World wel onderhoudend maar niet bijzonder Wonderful.