Milieuvriendelijke brandstof schadelijk voor vliegtuigen

De introductie van milieuvriendelijke kerosine heeft onverwachte gevolgen voor vliegtuigmotoren. Om de uitstoot van deze motoren minder schadelijk te maken, leveren steeds meer raffinaderijen kerosine met een laag zwavelgehalte. Daardoor daalt de uitstoot van zwaveldioxide. Zwavel heeft echter een smerende werking, die in sommige turbinemotoren essentieel is. Door een gebrek aan zwavel heeft een reeks van incidenten plaatsgevonden, voornamelijk in Australië en Nieuw-Zeeland.

De Nieuwzeelandse luchtvaartdienst heeft een seminar gehouden om het probleem te bestuderen. (Flight International, 7 december) Regelstaven in de zogeheten fuel control units (FCU's) worden gesmeerd door de kerosine. Als deze weinig zwavel bevat, slijten deze onderdelen. De FCU werkt dan niet meer naar behoren, waardoor de brandstoftoevoer naar de motor ontregeld raakt. Daardoor kan deze ernstig beschadigd worden. De enige keuze, die de piloten dan nog hebben, is de motor af te zetten. Dit is bij vliegtuigen van de Australische maatschappij Air Nelson in negen maanden tijd vijfmaal voorgekomen. Andere maatschappijen kampen met hetzelfde probleem.

Na inspectie bleek dat regelstaven soms al na 100 tot 150 vlieguren zodanig versleten waren, dat ze vervangen moesten worden. Normaal gesproken gaan zij drie- tot vijfduizend uur mee.

In twee opzichten is het probleem beperkt. In de eerste plaats is een laag zwavelgehalte regionaal bepaald. Problemen doen zich voor in Japan, Zuidoost-Azië, Australië en Nieuw-Zeeland. Zo komt alle kerosine in het laatstgenoemde land uit slechts één raffinaderij. Vliegtuigen die afwisselend getankt worden met zwavelarme en zwavelrijke brandstof ondervinden geen nadelige gevolgen.

Daarnaast is de kwestie beperkt tot vliegtuigen voor maximaal honderd passagiers. Vertegenwoordigers van Rolls Royce en Pratt & Whitney, die vooral motoren voor grotere toestellen bouwen, zeggen dat hun straalmotoren ook met zwavelarme kerosine goed functioneren. Reeds vijf jaar geleden was bekend wat voor gevolgen een laag zwavelgehalte zou hebben. Blijkbaar is deze boodschap niet voldoende doorgedrongen tot de toeleveranciers, die FCU's maken voor kleine turbinemotoren.

De FCU's kunnen gemakkelijk geschikt gemaakt worden voor kerosine met een laag zwavelgehalte. Oppervlakken die langs elkaar schuiven, worden vergroot. De belasting wordt hierdoor over een groter oppervlak verdeeld. Verder zijn er additieven voor kerosine die voor voldoende smering zorgen.

Sommige fabrikanten van FCU's dringen erop aan om specificaties op te stellen voor de smerende werking van kerosine. Dan kunnen zij beter rekening houden met dit effect bij het ontwerp van FCU's. De oliemaatschappijen wijzen er echter op dat dit onmogelijk is. Er bestaat geen betrouwbare maat voor smerende werking.