Zuiveloverschot vrijwel verdwenen

DEN HAAG, 4 JAN. De wereldzuivelvoorraden zijn sinds de oorlog niet meer zo laag geweest als nu. De melkzeeën en boterbergen van de Europese Unie, zoals die in de jaren zeventig en tachtig bestonden, zijn nagenoeg verdwenen.

De botervoorraad binnen de EU bedroeg vorig jaar 47.000 ton, die van melkpoeder 70.000 ton. In de VS omvatten die voorraden respectievelijk 16.000 en 10.000 ton. Dat heeft voorzitter drs. H. Schelhaas van het Produktschap voor Zuivel gisteren in Den Haag bekendgemaakt.

Schelhaas kenschetste 1994 als een redelijk goed jaar. Van een crisis zoals in andere sectoren van de landbouw is onder melkveehouders geen sprake. De melkprijs daalde met 3,5 procent ten opzichte van 1993, maar die verlaging is vooral toe te schrijven aan een tijdelijke inzinking van de prijzen gedurende de afgelopen zomer. De exportopbrengst van in Nederland geproduceerde zuivelprodukten daalde van 6,6 miljard gulden naar 6,4 miljard.

Het aantal melkveehouders verminderde opnieuw. Vorig jaar staakten er tweeduizend hun bedrijf, vooral door gebrek aan opvolgers. Het aantal werknemers in de sector daalde met drie procent tot 15.500.

Het is volgens Schelhaas opvallend dat vooral boeren op een middelgroot bedrijf - tussen 15 en 45 koeien - ermee ophouden. Het aantal bedrijven met 45 of meer koeien steeg daarentegen. Grote veehouderijen maken een derde uit van het totaal en zijn goed voor tweederde van de produktie.

Schelhaas verwacht dat de melkprijs voor de boeren de komende jaren geleidelijk daalt. Op dit moment is de zuivelmarkt redelijk in evenwicht, aldus de voorzitter. Europa moet, in het kader van het GATT-akkoord over de vrije handel, beter toegankelijk worden voor zuivel uit andere werelddelen. Met name Australië, Nieuw-Zeeland en de Verenigde Staten, waar de melkprijs veel lager is dan in Europa, mikken op expansie.

Ook in Oost-Europa vreest Schelhaas op de lange termijn een toename van de produktie. Om te voorkomen dat deze landen te veel gaan produceren zou er, net als in de Europese Unie, een melkquotering moeten komen, vindt hij.

Schelhaas wees er op dat melkveehouders een sleutelrol vervullen bij de ontwikkeling van natuur en landschap in Nederland. Daartoe dienen er volgens hem speciale natuurboerderijen te komen die het oude cultuurlandschap zorgvuldig in stand houden. Hij vindt dat minister Van Aartsen (landbouw, natuurbehoud en visserij) een uitgelezen kans twee vliegen in één klap te slaan. De maatschappij heeft behoefte aan een rijkgeschakeerde natuur en een fraai landschap, terwijl boeren extra inkomsten uit natuurbeheer goed kunnen gebruiken.

""We kenden hen voor een deel al als "voetbal-rowdies', die met hakenkruisen en ander nazi-materiaal naar de voetbalstadions kwamen, bijvoorbeeld naar Borussia in Dortmund, sinds de Wende in Oost-Duitsland ook wel naar stadions daar. Maar er zit geen duidelijke structuur in en er zit ook geen regionale of nationale sturing achter, al geloof ik wel dat er het afgelopen half jaar een zeker politiseringsproces op gang gekomen is. De extreem-rechtse partijen die wij in het oog houden, spreken natuurlijk niet openlijk over geweld'', zegt Neusel. Na vroegere ervaringen in de Bondsrepubliek met extreem linkse en rechtse groepen is hij ""niet zonder hoop'' dat het rechtsradikale geweld weer zal gaan verlopen. Hij meent trouwens dat het aantal excessen alweer iets aan het dalen is.