Tarieven in trein stuiten op onbegrip

ALKMAAR, 2 JAN. “Wie heeft die tarieven zo maf verzonnen? Waarom geldt de kortingskaart niet meer op de trein?” Twee jongens die in Castricum zonder kaartje in de stoptrein naar Alkmaar stappen, reageren verbaasd op het strengere beleid van de Nederlandse Spoorwegen. “Sjonge, sjonge, het loket was al dicht en er stonden allemaal mensen voor de automaat.” Tegen de tijd dat de discussie met de conducteur is beëindigd, arriveren ze op bestemming Heiloo. Voor de afgelegde acht kilometer hebben ze tien gulden betaald. Vroeger zou dat zes gulden zijn geweest.

Conducteur B. Caffo zegt “wel even te moeten slikken” wanneer ze de twee jongens een tientje in rekening brengt. “Deze mensen zijn goedwillend, komen zelf op je af om te zeggen dat ze geen kaartje hebben. Maar ja, we hebben niet langer de vrijheid om elk geval apart te beoordelen. In sommige gevallen is het rot voor de mensen, zoals wanneer er kauwgom in de automaat zit, of als een passagier uit het buitenland komt en slechts een kaartje heeft tot Roosendaal.”

De NS proberen met ingang van het nieuwe jaar zwartrijden en agressie in de trein terug te dringen door reizigers die in de trein een kaartje kopen meer te laten betalen dan vroeger. Jaarlijks melden conducteurs 1200 gevallen van agressie in de trein, waarvan tachtig procent veroorzaakt wordt door zwartrijders. Het verlies als gevolg van zwartrijders bedraagt op jaarbasis zestig tot negentig miljoen gulden.

Op korte afstanden, waar zwartrijders vaak de gok namen om zonder vervoersbewijs in te stappen, kost een kaartje vier keer zoveel als aan het loket of bij de automaat. Voor de langere afstanden bedraagt het verschil maximaal tien gulden.

Naast de verhoging van de tarieven hebben de spoorwegen een steekproefsgewijze controle aan begin en einde van het perron ingevoerd. Hiervoor zullen volgens een woordvoerder van de NS onder meer conducteurs worden ingezet die tussen twee treinritten door één of twee uur over hebben.

Er bestaan nog enkele uitzonderingen op de nieuwe regel. De railrunner, fietskaart, meermanskaart, treintaxikaart en het hondenkaartje kunnen wel voor het stationstarief in de trein worden gekocht. Wanneer een automaat door een technische storing buiten gebruik is, of als iemand vanuit het buitenland Nederland binnenrijdt en slechts een kaartje tot de grens heeft, kan de reiziger uitstel van betaling krijgen.

De meningen van het NS-personeel over de nieuwe maatregelen lopen uiteen. Caffo zegt normaal zo'n twintig kaartjes uit te schrijven in de sneltrein van Amsterdam naar Dordrecht op zondagavond. “Vandaag geen eentje. Zo kom ik meer toe aan de service voor de reizigers.” Maar voor A. ten Caat van de Service Controle Ploeg is het niet meer dan “een maatregel om meer geld binnen te krijgen”. Terwijl de dubbeldekker door de natte sneeuw naar Den Helder ploegt, veegt Ten Caat de vloer aan met de slogans van de spoorwegen. “Als de NS dit een anti-agressiemaatregel noemen, liegen ze dat ze barsten. Je schrijft minder kaartjes uit, maar er komen meer mensen waarmee je ruzie krijgt door het verhoogde tarief.” Bij Hoorn zou een conducteur “al een klap voor z'n kanis hebben gekregen.”

De FNV en de NS hebben gisteren een meldlijn ingesteld voor conducteurs, waarop tot nog toe zo'n twintig klachten zijn binnengekomen over niet functionerende kaartautomaten.