Sinterklaas in Duitsland; Steenkool in je schoen

Wat Sinterklaas voor Nederlandse kinderen betekent is in Duitsland de kerstman. Maar ook in Duitse landen kent men Sinterklaas. Daar heet hij Nikolaus. De feestjes rondom Sinterklaas zijn niet zo belangrijk als in Nederland. Sinterklaas maakt in Duitsland vooral het wachten op de kerstman makkelijker.

In Duitsland komt Sinterklaas pas op zes december. Hij blijft maar een dag. De kinderen moeten op de avond van vijf december hun schoenen poetsen. Een schotelje water of wortels hoef je er niet bij te zetten. Nikolaus komt wel op een paard, maar voor eten zorgt hij zelf. Nikolaus heeft geen bisschopstaf, maar hij draagt wel een rode mantel. De laatste jaren heeft hij ook vaak een korte jas aan.

Zwarte Piet bestaat in Duitsland niet. De helper van Sinterklaas heet daar Knecht Ruprecht. Ruprecht is een soort middeleeuwse soldaat die op een nog oude schimmel rijdt. Hij heeft grijs haar en een ruige baard en draagt een voddige oude mantel.

In de nacht van vijf op zes december reizen Nikolaus en Knecht Ruprecht door het hele land en vullen de schoenen. De 'brave' kinderen krijgen pepernoten, peperkoekjes, chocola en snoepjes. De stoute kinderen vinden stukjes steenkool of aardappelen in hun schoen. Of helemaal niets. Echte cadeautjes krijgen de kinderen hier pas op 24 december, op kerstavond.

Sinterklaas komt alleen 's nachts. Daarom kan hij niet met een liedje welkom worden geheten. Maar er bestaan toch wel een paar Sinterklaasliedjes. Duitse kinderen zingen bijvoorbeeld: 'Nikolaus is een goede man/ die je niet vaak genoeg bedanken kan'.

Waar Nikolaus vandaan komt weet in Duitsland niemand. In elk geval komt hij niet uit Spanje. Het feest van Nikolaus gaat terug op het oude verhaal van de bisschop Nicolaas uit Myra, die de beschermheer van kinderen werd. De Duitse Nikolaus en de Nederlandse Sinterklaas zijn dus wel dezelfde.

De geschiedenis van Knecht Ruprecht gaat nog verder terug dan die van Sinterklaas. Knecht Ruprecht was heel lang geleden een Winterdemon in het gevolg van de Germaanse goden Wodan en Donar. De Germanen geloofden dat zij op een wilde jacht door de lucht vlogen. Zij speelden een belangrijke rol bij het vieren van een winterfeest. Later verdween die traditie. Sinterklaas, de bisschop uit Myra, werd bekender. Om Knecht Ruprecht niet echt te vergeten werd hij tot hulpje van Sinterklaas benoemd. Men zegt dat Sinterklaas bepaalt hoe streng Knecht Ruprecht mag zijn.

    • Karsten Jauch