Dit is een artikel uit het NRC-archief

Economie

Consumptie na vijven is duurder dan ervoor

In de discussie over de langere openingstijden van winkels mis ik enkele aspecten. Veel winkelwerk wordt door vrouwen verricht, van wie sommigen kinderen hebben. Verruiming van de openingstijden ver buiten de schooltijden om, heeft voor deze vrouwen financiële gevolgen doordat vaker een beroep moet worden gedaan op een oppas. Ik heb nog niet vernomen dat behalve de winkels ook de kindercrèches langer open blijven.

Wat mij ook verbaast is dat de discussie beperkt blijft tot winkels. Ik snap niet wanneer al die mensen die 40 uur werken en ruimere winkeltijden willen, bij de gemeentelijke instellingen hun rijbewijs of paspoort ophalen, of wanneer zij bij de bank hun hypotheek regelen. En dan blijven de onmogelijke werktijden van tandartsen, therapeuten in de breedste zin des woords, bouwvakkers en vele anderen nog even onbesproken. Wanneer men hen wil spreken meldt men zich schijnbaar ziek of neemt een vrije dag. Mensen, die in (levensmiddelen-)zaken werken, staan op het moment dat die andere beroepsgroepen hun diensten verlenen klaar voor hun klanten en moeten zich in allerlei bochten wringen om van de overige dienstverleners gebruik te kunnen maken.

Een derde aspect betreft de kosten en de baten. Het is voor een winkel gigantisch duur om bij een waarschijnlijk slechts marginaal stijgende omzet twinig uur of langer extra geopend te zijn. In verband met de broodnodige zorg voor de veiligheid van het personeel is de minimale bezetting op de avonden groter dan voor het afhandelen van de klanten nodig zou zijn. Het extra verbruik aan energie kan bovendien niet in de geest liggen van het NMP+.

Het probleem is dat het winkelpubliek niet ineens tweemaal zoveel eet of het meubilair tweemaal zo snel verslijt, maar ook niet bereid is om voor deze veel duurdere vorm van dienstverlening meer te betalen. Zolang Nederlandse kopers nog bereid zijn voor enkele centen verschil een grote omweg te rijden, zie ik hierin ook geen verandering komen. Ik stel daarom een netwerk van aparte avondwinkels voor (AH gekoppeld aan de NS?) met vooral hogere prijzen voor de extra kosten van de geboden service. Dit maakt de consument duidelijk dat er net als bij de NS, PTT, en electriciteitsbedrijven gunstige en ongunstige tijden zijn van consumeren. De hoofdzakelijk grootstedelijke bevolking die werkelijk gebruik zou maken van de ruimere openingstijden beschikt veelal over een aanzienlijk hoger inkomen dan de gemiddelde (levensmiddelen-)CAO-ontvanger, waar deze 'dienstvaardigheid' van verwacht wordt. Voor de mensen met de wat kleinere inkomens die toch veertig uur werken blijven altijd nog de middagpauzes, de zaterdagen, de koopavonden en de extra open dagen op enkele zondagen per jaar. Bovendien is er nog de mogelijkheid om inkopen goed te plannen. Er blijft dan een enkele dag in de week over, die in het drukke Nederland nog aan rust doet herinneren.