Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Defensie

Clinton nog geen staatsman door aanpak Irak en Haïti

Door onze correspondent MAARTEN HUYGEN WASHINGTON, 14 OKT. De paar procentjes populariteit die president Clinton de laatste week erbij heeft verdiend, duiden nog niet op een entree als internationaal staatsman. Daarvoor zijn de omwentelingen in Haïti en in Irak te recent en is zijn faam te flets. De bijval voor Clinton is gestegen van rond 38 naar 41 procent. Zijn reactie op de optrekkende Iraakse tanks kreeg volgens een opiniepeiling 75 procent bijval, maar over Haïti wordt nog steeds negatief geoordeeld. De perspectieven van de Democraten voor de Congresverkiezingen op 8 november zijn nog niet dramatisch verbeterd. Specialisten in opiniepeilingen ; verschilden gisteren tijdens een bijeenkomst bij de Washingtonse denktank American Enterprise Institute van mening over het effect van zijn koene optreden van de afgelopen dagen. Karlyn Bowman zag „geen duw in de rug" voor de Democraten en Clinton. „In Washington is de conventionele wijsheid dat de vaart is geraakt uit de oppositie tegen Democraten. De rest van het land deelt die mening niet", aldus Bowman. Norman Ornstein denkt daarentegen dat Clintons optreden in Haïti en in Irak „laat zien

dat hij effectief kan zijn als leider. Hij ziet er nu uit als president, niet als de jongere broer van een president. Dat kan de scherpe kantjes van de woede over gemiste kansen er af halen." Ben Wattenberg ziet een „taaie strijd" voor Clinton voor zich „door Clintons eigen dienstplichtontduiking tijdens de Vietnamoorlog". Clinton heeft zijn buitenlandse succesjes voor de televisie geaccentueerd. Vorige week hield hij een toespraak en een persconferentie voor de televisie. Gisteravond sprak hij het volk nogmaals via het scherm toe. „Ik ben blij te zeggen dat Irak onze boodschap heeft gehoord", zei hij. „De strijdkrachten zijn begonnen aan een grote terugtrekking uit het grensgebied. Alleen een paar eenheden van de Republikeinse Garde blijven in Zuid-Irak en zij trekken zich ook terug." Even later bleek dat sommige tankeenheden zich onderweg weer ingroeven in defensieve posities.

Ornstein: „Clinton zal nu moeten aantogen dat hij hard genoeg is om de bondgenoten op één lijn te krijgen." Het eerste door Amerikaanse functionarissen geopperde voorstel tot een gedemilitariseerde zone in Zuid-Irak ging niet door in de Veiligheidsraad. De woordvoerster van het Witte Huis zei dat het geen Amerikaans voorstel was. De Amerikaanse regering wil Irak militair niet geheel ontmantelen, zodat Iran de resten zou kunnen inpikken. Nu praat de Veiligheidsraad over herstel van de oude toestand, maar daarna moet een regeling worden getroffen om Saddams tankmanoeuvres in de toekomst te voorkomen. i De meeste Democraten vinden Clinton nog een politieke handicap voor herverkiezing. Clinton voert nu campagne in het land om geld in te zamelen voor campagnes van de Democratische partij. Afgelopen dinsdag was hij in Detroit. De Democratische Senaatskandidaat

durfde als een van de weinigen bij deze bijeenkomst op te dagen, maar hij onthield zich van de gebruikelijke toespraak. De Democraten zijn bang dat ze met Clintons slechte naam worden besmet. Democratische Congresleden laten bij advertenties en toespraken zelfs de naam van hun partij weg. Republikeinen diepen uit foto- en beeldarchieven bijeenkomsten op van het Congreslid met Clinton. Clinton viel de Republikeinen vorige week vrijdag aan, maar had nog geen duidelijke boodschap gevonden om de kiezers over te halen tot een stem voor de Democraten. Van een tweede Desert Storm in de Golf is nu geen sprake meer. Het patroon van onderhandelen en compromissen binnen de Veiligheidsraad zal zich voortzetten. De minister van buitenlandse zaken, Warren Christopher, kwam gisteren met lege handen terug van besprekingen met Syrië, dus ook daar moet geduld

worden geoefend. Clinton heeft nog niet de flair van een nationale leider gevonden. Niet de humor van Roosevelt of de hardheid van Johnson. „Democraten moeten hard zijn om gekozen te kunnen worden, conservatieve Republikeinen moeten een zachte indruk maken, zoals Ronald Reagan", zegt opiniepeiler William Schneider. Vice-president Albert Gore heeft nog wel een overwinninkje uit de confrontatie in de Golf weten te slepen. De kansrijke Republikeinse kandidaat voor de Senaat in Virginia, voormalig mijneedpleger en gangmaker in het Iran-contra-schandaal, Oliver North, zei deze week dat president Clinton zijn opperbevelhebber niet was. Daarop reageerde Gore dat North niet patriottisch was en zijn excuses zou moeten maken. North zou de Irakezen in de kaart spelen met zijn opmerkingen. North pleegde vervolgens nog een aanval op Clintons dienstplichtontduiking. De Republikeinse Senaatsleider, Robert Dole, had zich bij hem gevoegd. Hij verdedigde zijn partijgenoot maar hij wipte ongemakkelijk van de ene voet op de andere. Virginia herbergt heel wat militairen en als de troepen in het buitenland zijn, hoort de opperbevelhebber te worden gesteund.