Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Economie

Sociale onrust verlamt Suriname

Het nieuwe schooljaar is begonnen, maar leraren hebben besloten zich massaal ziek te melden

De situatie in Suriname wordt met de dag nijpender. De regering slaagt er niet in het economische tij te keren, de sociale onrust neemt snel toe. Deze week is een nieuwe golf van protesten begonnen. Door onze correspondent LEO MORPURGO P aramaribo, 4 okt . Staking op staking treft Suriname. Douaniers, onderwijzers, griffiers van rechtbank, havenpersoneel, arbeiders van het energiebedrijf — allemaal hebben ze dezelfde klacht. Het leven is onbetaalbaar geworden en de regering laat het afweten. Justitie-ambtenaren hebben aangekondigd deze week thuis te zullen blijven na het einde van net reces voor de rechterlijke wacht, waardoor de rechtspleging 'n het land dreigt te worden lamgelegd. Gisteren begon ook het nieuwe schooljaar, maar omdat de onderwijzersbonden hebben besloten zich de hele week vanaf tien- uur ziek te melden, is van school weinig terecht gekomen. °e douane heeft vorige week een halve dag gestaakt, omdat de directeur van de dienst der belasjngen het bestuur van de douane°°nd niet wil ontvangen. Ook bij e douaniers gaat het om salarisspraken die niet kunnen worden agekomen. Bij het Energie Ber 'Jt Suriname, dat heel Paramalöo van stroom voorziet, kon de akbondsvoorzitter met moeite erhinderen dat woedende werks= s de stroomvoorziening afHi p* e oorzaak van de onrust is uiddijk. Door de aanhoudende 'latte kunnen de Surinamers 8 e en mogelijkheid meer nakomen. De twintig liter benne die een automobilist wekeJks op de bon kan kopen, kost

bijvoorbeeld al 3.200 Surinaamse guldens, meer dan een modaal maandsalaris. De salarissen houden bij lange na geen gelijke tred met de inflatie. Om naar hun werk te gaan en weer naar huis moeten ze meer uitgeven dan ze verdienen. Op initiatief van een groep verontruste ondernemers werd gisteren een 'dag van bezinning' gehouden over de miserabele toestand van het land. In de christelijke

kerken, hindoe-tempels en moskeeën werd gebeden voor herstel van de morele waarden, het tot staan brengen van de koersschommelingen en 'een eind aan armoede en ellende'. De regeringVenetiaan moet nu onmiddellijk harde maatregelen nemen, liet een groep van ruim dertig ondernemers vorige week in een verklaring weten. Met hun noodkreet sluiten de ondernemers aan bij de diagnose van het Britse Warwick Research Institute, dat in augustus in opdracht van de regering een tussenrapportage opstelde over de economische toestand. Het instituut waarschuwde dat de inflatie volgend jaar kan oplopen tot 360 procent. De koers van de Surinaamse gulden kan zakken naar een ongekend dieptepunt van zeshonderd gulden voor een Amerikaanse dollar. Voordat de regering de wisselkoers dit jaar vrijliet, was de officiële koers een dollar voor twee gulden, de koers

schommelt nu rond de tweehonderd gulden. Twee jaar geleden heeft de regering-Venetiaan op aandringen van Nederland een 'structureel aanpassingsprogramma' (SAP) voor de economie opgesteld in samenwerking met het Warwick Research Institute. Nederland zal pas weer economische en monetaire hulp verstrekken zodra resultaat is geboekt met de uitvoering van dat SAP. Volgens de tussenrapportage

van het instituut is daarvan echter nog geen sprake. De regering wordt gehinderd door gebrek aan deskundigheid, ambtelijke incompetentie, politieke onenigheid tussen de creoolse en hindoestaanse coalitie-partijen, en een verlammende angst voor sociale onrust. Inmiddels maakt de regeringscoalitie in opiniepeilingen een vrije val door: volgens een recente peiling zou ze één procent van de stemmen krijgen. De oppositiepartij NDP van Desi Bouterse gaat in die peiling met ruim twintig procent van de stemmen aan kop. Het bericht van de spectaculaire koersdaling die het instituut voorziet heeft ervoor gezorgd dat de dollarkoers al direct vele tientallen punten omhoog is gesprongen. Terwijl president-Venetiaan vorige week in het parlement de begroting verdedigde, steeg de koers tot een voorlopig record van 350 gulden voor een dollar. Inmiddels

is hij weer gedaald tot 250 gulden, na de aankondiging van het bedrijfsleven dat een 'stuurgroep' gaat praten met de Vereniging Surinaams Bedrijfsleven en de Associatie van Surinaamse Fabrikanten. Men wil gezamenlijk in verzet komen tegen de ontspoorde economische situatie. De groep Surinaamse ondernemers heeft er bij de regering op aangedrongen een aantal pijnlijke maatregelen alsnog uit te voeren. Het gaat allereerst om stabilisering van de wisselkoers en het stopzetten van de monetaire financiering van het overheidstekort (bijdrukken van bankbiljetten, dat inflatie in de hand werkt). De eerste helft van dit jaar is er ruim een miljard gulden bijgedrukt, om salarissen en andere kosten te kunnen betalen. Tevens zou de overheid ernst moeten maken met het inkrimpen van het ambtenarenapparaat, dat met naar schatting ongeveer 50.000 mensen de helft van de beroepsbevolking omvat. Ook daarvan is nog niets terechtgekomen. De vereniging van fabrikanten ASFA verklaart dat het goed is te beseffen dat de crisis voor een belangrijk deel te wijten is aan het feit dat de regering nauwelijks bij machte is enige verandering in de situatie te brengen omdat zij door de maatregelen die zij ai wèl heeft genomen, de liberaliseing van de valutamarkt, zichzelf de meeste bestuursmechanismen uit handen heeft geslagen. De regering heeft alle controle over kapitaal en kapitaalstromen uit handen gegeven en anderen in de gelegenheid gesteld over de richting van het kapitaal en de schaarse deviezen te beslissen. Volgens Venetiaan gaat het om een groep van ongeveer vijf mensen, die de kapitaalmarkt in het land beheersen, zo zei hij vorige week in het parlement.