XTC kan het beste op houseparty's worden bestreden

In NRC Handelsblad van 17 september schreef neuroloog C.L. Kraaijeveld dat ik zou hebben gepleit voor spoedige legalisering van XTC. Een dergelijke uitspraak heb ik nooit gedaan. Er zijn gegronde redenen voor een tegenovergestelde mening.

De thans bekende gevolgen van XTC-gebruik (MDMA, een afgeleide van amfetamines) laten weinig ruimte voor twijfel. In het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde van 10 september schrijft R. de Man over alle complicaties die kunnen optreden na XTC-gebruik. In dat artikel wordt duidelijk dat die gevolgen hebben te maken met de MDMA (XTC/-amfetamine) zelf en niet met de vervuiling die in meer dan de helft van de verkochte XTC-pillen zit.

Die complicaties (eufemistisch 'bijwerkingen' genoemd) kunnen overigens ook optreden bij het slikken van één XTC-tablet, in welke dosering dan ook. Samengevat gaat het om overstimulering van het hart- en bloedvatenstelsel en het centraal zenuwstelsel. Hartritmestoornissen, verhoogde bloeddruk, maar ook hartinfarcten en hersenbloedingen zijn beschreven. Oververhitting, psychiatrische beelden tot psychose aan toe, convulsies (stuiptrekkingen) en stemmingsveranderingen worden bewezen geacht. Het middel is - door het verlies aan remmingen - ook in verband gebracht met dodelijke verkeersongelukken waarbij alcoholgebruik kon worden uitgesloten. Als 'verzachtende' omstandigheid geldt dat alle bijwerkingen sterk worden bevorderd door de omgeving waarin het middel wordt gebruikt. Meestal op een houseparty met veel te veel mensen op een oververhitte en qua luchtvochtigheid erbarmelijke kluit.

Het middel brengt onaanvaardbare risico's voor de volksgezondheid met zich mee. Bovendien zijn de gevolgen van veelvuldig gebruik op de lange termijn onbekend. De kans op verslaving is dan wel nihil (iemand slikt in het ergste geval toch hooguit eenmaal per week) maar al met al is er genoeg reden om XTC voorlopig op lijst 1 van de opiumwet te houden.

Nederland volgt een tweesporenbeleid als het gaat om drugs. Aan de ene kant zijn er de softdrugs die volgens bepaalde criteria in coffeeshops worden gedoogd en aan de andere kant is er het harddrug-beleid waarin het vervaardigen en verhandelen van harddrugs strafbaar is gesteld. Discussies over gedeeltelijke legalisering van harddrugs of het verstrekken van harddrugs onder streng medisch toezicht moeten in het kader van het totale drugsbeleid worden gevoerd. Ad-hocbeleid voor één (mode)drug verhoogt de duidelijkheid niet als het om alle facetten van het drugsbeleid gaat. Wel is het gewenst dat zoveel mogelijk bekend wordt over alle (bij)werkingen: een landelijk registratiepunt waar alle ellende gemeld wordt verdient aanbeveling.

Wat snel moet worden aangepakt is de handel en het gebruik van vervuilde XTC-pillen die in allerlei mogelijke onbekende (en giftige?) samenstellingen op de markt komen. Het is onbekend wat voor reacties de verontreinigde drugs kunnen veroorzaken. Zo zijn acute en levensbedreigende leverontstekingen beschreven, hoewel men niet zeker weet of dit van de MBDA of van de giftige chemicaliën komt. Een versnelde behandeling van de wet ter voorkoming van misbruik van chemicaliën kan misschien gedeeltelijk uitkomst bieden. Die wet zorgt ervoor dat de Economische Controle Dienst scherp kan gaan toezien op de handel in chemicaliën die gebruikt worden voor het maken van allerlei drugs, zoals al dan niet vervuilde XTC.

De wet volgt een EG-richtlijn uit 1992: Duitsland en België hebben die richtlijn allang ingevoerd. Nederland loopt achter en is en blijft - wellicht mede daarom - een van de belangrijkste landen die een rol speelt in de wereldhandel als het gaat om het produceren van allerlei drugs, waaronder XTC.

De charme van de eenvoud zegt dat legaliseren van XTC de criminele handel in alle XTC-achtige pillen snel zal afremmen. Dat moge misschien zo zijn, maar voor je het weet heeft het criminele circuit zich weer op iets anders gegooid en bovendien legaliseer je dan een drug met in feite onaanvaardbare risico's.

Giel van Brussel van de GG & GD in Amsterdam en expert als het gaat om XTC-gebruik gaf onlangs in NOVA de paradox aan: het gaat om een harddrug, maar wel een die door niet-verslaafden wordt gebruikt met een volstrekt onschuldig doel en in een niet al te hoge frequentie. Hij sprak zelfs van een voorbijgaand modeverschijnsel.

Duidelijk is dat de omstandigheden waarin deze drugs gebruikt worden (snel) moeten worden verbeterd. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten kan daarin samen met de Landelijke Vereniging van GGD'en wellicht het voortouw nemen. Strenge eisen aan organisatoren van houseparty's (ruimte, aantallen bezoekers, ventilatie, Eerste Hulp et cetera) met forse sancties zijn noodzakelijk. Daarnaast kan in navolging van de safe-sexcampagnes wellicht de safe-housecampagne van het Amsterdamse drugsadviesbureau De Loor verder uitgebouwd worden (onder meer controle op vervuilde XTC tijdens party's zelf). Ten slotte dient er veel vroeger in schoolverband voorlichting over het gebruik te worden gegeven. De eerste boodschap zou moeten zijn: begin er niet aan als je het nog nooit gedaan hebt.