Voor al uw beleggingen: Sjatalin & Co

MOSKOU, 30 SEPT. De Russische econoom Stanislav Sjatalin, een veteraan uit de Perestrojka-jaren, heeft een eigen investeringsfonds opgericht. 'Sjatalin & Co' zal nauw samenwerken met de nieuwe bank 'Reforma', waarvan Sjatalin president is.

De nu zestig-jarige econoom werd in 1990 bekend als auteur van het zogeheten 500-dagen plan. Dit stappen-plan voorzag in een radicale overgang van de communistische plan-economie naar de vrije markt. Het schema is beroemd geworden maar, door tegenstand binnen de regering van Michail Gorbatsjov, nooit uitgevoerd.

Terwijl Sjatalins co-auteur Grigori Javlinski leider is geworden van een eigen politieke groepering, heeft Sjatalin zich voornamelijk aan wetenschappelijk onderzoek gewijd. Eerder dit jaar publiceerde hij een rapport waarin het privatiseringsprogramma van de Russische regering scherp werd gekritiseerd.

Sjatalin betoogde dat de verkoop van staatsbedrijven tegen 'vouchers' die de gratis aan alle Russen waren versterkt, de efficiëntie van deze bedrijven niet had verhoogd. Hij kritiseerde ook de voorrang die het personeel van de bedrijven kreeg bij de privatisering.

Nu is de econoom een eigen investeringsfonds begonnen. “Het is niet een schema voor snel-geld-verdienen”, zo onderstreepte hij gisteren tijdens de presentatie van het fonds. “Wij willen dat alle investeerders weten dat wij hun geld in concrete projecten steken.” Hij noemde als voorbeeld plannen voor de opening van een hotel, voor woningbouw en voor deelname aan het Russische ruimtevaartprogramma. Beleggers krijgen bij Sjatalin & Co geen aandelen met fluctuerende prijzen maar een vast trendement op hun kapitaal, dat zowel uit roebels als uit dollars mag bestaan.

Sjatalin probeerde zich tijdens de presentatie te onderscheiden van 'pyramide-fondsen' zoals het inmiddels roemruchte MMM. Het fonds MMM verkoopt 'aandelen' waarvan het zelf de waarde vaststelt en maakt niet bekend waarin het geld van zijn beleggers wordt geïnvesteerd. Volgens critici, onder wie alle Russische top-politici, investeert MMM uitsluitend in televisiereclame.

Eerder deze zomer ontstond paniek rondom MMM, toen duizenden spaarders hun waardepapieren aan het fonds wilden terugverkopen. MMM liet de waarde van zijn 'aandelen' vervolgens met 99 procent kelderen.

Oprichter Sergej Mavrodi werd gearresteerd op verdenking van belastingontduiking. Maar inmiddels heeft MMM zijn werkzaamheden hervat en is Mavrodi kandidaat gesteld voor het parlement.

Stanislav Sjatalin was van 1963 tot 1991 lid van de communistische partij. Toen hem gisteren werd gevraagd of hij tijdens het opstellen van zijn 500-dagen plan zich had kunnen voorstellen dat hij ooit een investeringsfonds zou oprichten, antwoordde hij: “Ik word eerlijk gezegd ziek van die vraag. Natuurlijk konden we ons dat niet voorstellen.” Hij verwees wel naar zijn verleden toen hem werd gevraagd of het nieuwe fonds geld zou uitgeven voor bescherming tegen afpersers: “Natuurlijk. Zoals wij vroeger pleegden te zeggen: De revolutie moet weten hoe zich te verdedigen.”

Sjatalin is niet de eerste beroemdheid uit de perestrojka-tijd die het zakenleven ingaat. Nikolaj Ryzjkov, premier onder Gorbatsjov en destijds overigens fel tègen Sjatalins hervormingsplan, is tegenwoordig president van de Tveruniversal Bank.

Een interessante ontwikkeling heeft ook Aleksandr Nevzorov doorgemaakt. Nevzorov was in de hoogtijdagen van de perestrojka een televisieheld als presentator van het onthullende nieuwsprogramma '600 sekonden'.

Vervolgens ontwikkelde hij sterk nationalistische gevoelens die hem in het kamp brachten van politici als Vladimir Zjirinovski. In december werd hij als nationalist gekozen in het parlement.

Nu is hij weer terug op de televisie met 'De Slavische Cyclus'. Het betreft een serie reclamefilmpjes voor het investeringsfonds Hermes, waarin manhaftige Russische ridders een rendement beloven van 800 procent per jaar.