Schoktherapie Oekraïne in ruil voor IMF-lening

MADRID, 30 SEPT. Het Internationale Monetaire Fonds (IMF) en de Oekraïne hebben definitieve overeenstemming bereikt over een lening van 360 miljoen dollar ter ondersteuning van economische hervormingen.

Dit heeft IMF-voorzitter Michel Camdessus gisteren bekend gemaakt. De Oekraïne staat daarmee aan het begin van een economische schokbehandeling. Bijna drie jaar nadat de één na belangrijkste republiek van de voormalige Sovjet-Unie zich onafhankelijk verklaarde, krijgen economische hervormingen eindelijk een kans. Kostbare tijd is verloren gegaan maar de verkiezing van een hervormingsgezinde president, Leonid Koetsjma, drie maanden geleden, heeft de weg voor hervormingen geëffend. “Deze lening is de eerste stap naar stabilisatie en hervormingen in de Oekraïne”, zei Camdessus.

Oleg Havrylysjyn, de plaatsvervangend bewindvoerder van de Oekraïne in het bestuur van het IMF, spreekt van de “wittebroodsweken” voor president Koetsjma. “Koetsjma heeft een duidelijk mandaag en dat biedt een unieke mogelijkheid om de hervormingen te beginnen”, zegt Havrylysjyn.

Nu het IMF-akkoord is bereikt, moet de internationale financiële gemeenschap snel meer geld beschikbaar stellen, meent Havrylysjyn. “Als verdere financiële steun uitblijft, zal de oppositie tegen de hervormingen aan kracht winnen”, voorspelt hij. Voor 1994 en 1995 is berekend dat de Oekraïne zo'n vier miljard dollar externe steun nodig heeft, waarvan ruim 1,5 miljard van het IMF, 400 miljoen van de Wereldbank, 350 miljoen van de Europese ontwikkelingsbank en ruim 1,5 miljard van bilaterale bronnen moet komen.

Maar een Britse woordvoerder zei gisteren dat de vier miljard door de multilaterale instellingen opgebracht zou moeten worden. Dit zou betekenen dat al rekening is gehouden met een door het IMF gewenste verruiming van zijn kredietmogelijkheden, die komend weekeinde moet worden goedgekeurd. In dat geval krijgt de Oekraïne recht op meer dan 2 miljard dollar van het IMF. De bijdrage van de Wereldbank is nog niet duidelijk. Eerder deze week zei Wereldpresident Lewis Preston dat de Oekraïne nog “rommeliger” is dan Rusland en dat Wereldbank voor de Oekraïne nog geen uitgekristalliseerde projecten heeft.

In het hervormingsprogramma dat de Oekraïne met het IMF is overeen gekomen, is vastgelegd dat de valutamarkt geliberaliseerd zal worden. Voor inflatie wordt gestreefd naar een percentage onder tien procent. Vorig jaar stevende de Oekraïne af op hyperinflatie, maar deze zomer is de inflatie door drastische beperking van de gelduitgifte, teruggebracht naar zo'n vijf procent per maand. De koers van de Oekraïense munt, de karbovanets of coupon (75.000 voor een dollar) moet worden gestabiliseerd. Ter vermindering van het overheidstekort - twintig procent in de tweede helft van dit jaar - zullen de uitgaven voor subsidies aan bedrijven en voor onderdelen van de sociale zekerheid beperkt worden. Onlangs zijn nog omvangrijke kredieten voor de landbouwsector goedgekeurd, maar dat is volgens Havrylysjyn de laatste keer geweest. Eind dit jaar moet het tekort zijn gedaald naar tien procent van het bruto nationale produkt. De privatisering van de staatsbedrijven, die in de Oekraïne nog steeds niet begonnen is, moet begin volgend jaar een aanvang nemen.

Havrylysjyn beklemtoont dat stabilisatie van de munt en beteugeling van de inflatie het geheim van iedere schokbehandeling zijn. “Een snel succes heeft een enorme positieve uitstraling”, zegt hij. Als de mensen merken dat hun inkomen, uitgedrukt in dollars, begint toe te nemen, zullen ze de hervormingen steunen, verzekert hij. Westerse steun daarbij is onontbeerlijk, meent Havrylysjyn.

Nederland heeft in dit verband een bijzondere positie, want in het bestuur van het IMF en van de Wereldbank vertegenwoordigt de Nederlandse kiesgroep ook de Oekraïne. De Nederlandse bewindvoerder bij de Wereldbank, Eveline Herfkens, heeft een week geleden het Oekraïense parlement toegesproken over de noodzaak van hervormingen en de rol die IMF en Wereldbank daarbij spelen.