Overlevenden over de laatste minuten van de Estonia; Het was de wet van de jungle

TURKU, 30 SEPT. Huilende kinderen klampten zich vast aan trapleuningen. Oude mensen kropen over de vloer, anderen lagen bewusteloos in de gangen terwijl medepassagiers over hen heenklommen om zo snel mogelijk het bovendek te kunnen bereiken, op zoek naar reddingsvesten en veiligheid. De laatste minuten voordat de veerboot Estonia zonk verliepen chaotisch voor passagiers en bemanningsleden, zo blijkt uit verslagen van overlevenden die nu hun verhaal zijn gaan doen.

“Een vrouw had haar benen gebroken en vroeg anderen voortdurend haar een reddingsvest te geven”, vertelt de Zweed Kent Harstedt, die met een gebroken arm en beenwonden in een ziekenhuis in Turku ligt “Het was de wet van de jungle, niemand bekommerde zich om haar. De mensen begonnen met elkaar te helpen, maar al gauw was het ieder voor zichzelf. De gewonden hadden geen enkele kans.”

De 19-jarige Estse dienstplichtige Andrus Maidre trok zich langs een trap omhoog om het dek te bereiken. “Sommige oudere mensen hadden de moed al opgegeven, zaten alleen maar, en huilden. Ik ben over kinderen heen gestapt die zich huilend aan leuningen vasthielden.” De Zweedse zakenman Carl Ovberg vertelt: “Kinderen en vrouwen liepen in paniek rond. Velen vielen en gleden als over een ijsbaan met hun hoofd tegen de muur. “Je kon ze niet helpen, niet zo lang de boot heen en weer ging en je zelf nauwelijks op je voeten kon blijven staan. Ik heb zelf twee kinderen en ik was blij dat ze niet mee op reis waren. Ik zou ze niet hebben kunnen redden.”

Danseres Marge Rull (24), die optrad in een varietéshow op het schip, vertelt hoe haar voet werd vastgegrepen toen ze in het water lag. “Ze trokken eraan. Ik voelde mezelf naar beneden gaan. Ik wist dat ik die hand moest kwijtraken. Ik weet dat je andere mensen moet helpen, maar zo kon het niet. Ik zou doodgegaan zijn.”

Toch hebben onder de dramatische omstandigheden nog veel passagiers geprobeerd anderen te helpen, zo blijkt uit verslagen van overlevenden die werden gered door medepassagiers die hen aan boord van reddingsvlotten zijn trokken.

De overlevenden zal psychologische hulp aangeboden worden, aldus de Fin Anthi Jaaskelainen, die betrokken is bij de opvang.

Pag.5: 'Conditie en kracht zijn sleutel voor overleven'

Tom Johansson, een medewerker van de Stockholmse politie, vertelt hoe hij in onderbroek en shirt zijn hut was uitgekropen, toen hij door het kapseizen van de boot wakker was geworden. “In de gang zag ik overal om me heen mensen die tegen de vloer waren gesmakt. Velen waren gewond en buiten bewustzijn. In de paniek liepen mensen over hen heen. Ik probeerde ze nog te kalmeren.” Johansson wist met zijn vriendin het dek te bereiken. Toen het schip omsloeg, kwam hij in het water terecht. Zijn vriendin heeft hij nooit teruggezien.

De meeste overlevenden waren jonge mannen. Veel van degenen die van het schip wisten af te komen, verdronken in de golven, vaak door uitputting. Vrouwen hebben door hun lichaamsbouw minder kans op onderkoeling, maar veel mannen hebben vaak nog de kracht gehad om een rubberboot of een vlot te bereiken, aldus dr. Sören Carlsson van een ziekenhuis in Stockholm. “Fysieke kracht en een goede conditie waren de sleutel voor overleving.”

De jongste overlevende is een 12-jarige Noorse jongen, Mats Finnanger, die zeven uur op een reddingsvlot zat. Hij verloor zijn vader, zijn stiefmoeder, een zus en een stiefzus.

De Brit Paul Barney (35) slaagde er met vijftien anderen in een reddingsboot te komen, waar hij zeven uur lang in leven wist te blijven, hoewel hij een paar keer overboord werd geslagen. Eén voor één stierven zijn lotgenoten. “Ik hield mezelf in leven omdat ik wilde blijven leven. Ik wist dat ik moest overleven”, zei hij in een vraaggesprek met Sky televisie op het eiland Aland. Barney was op rondreis door Scandinavië, was aanvankelijk niet van plan naar Estland te gaan, maar besloot halverwege zijn reis de Baltische republiek te bezoeken. Hij reisde in gezelschap van twee anderen Britten, die beiden omkwamen. Hij zat te slapen in een cafetaria, toen hij door het kapseizen op de grond terechtkwam. “Ik probeerde naar de uitgang te gaan, maar dat werd moeilijker naarmate het schip meer overhelde. Ik wachtte toen even, realiseerde me echter dat ik nog maar even de tijd had. Er waren nergens reddingvesten, noch in het restaurant nog bij de uitgang.” Toen het schip omsloeg, kwam hij in het water terecht bij een reddingsvlot, dat door de hoge golven omsloeg. “Zestien van ons kwamen zo op de onderkant van dat vlot terecht. De mensen om ons heen stierven aan onderkoeling. Daarna was je nergens meer zeker van.” Terwijl hij tussen de doden lag, zag Barney de de helikopters overvliegen, die hem niet opmerkten. “De hoop begon toen echt te vervliegen omdat het weer steeds slechter werd. Golven van twee tot twee-en-een-halve meter, sloegen telkens over ons heen.” Tegen de ochtend zag een piloot hem en wist hem uit het water te hijsen.

De Zweed Kent Harstedt, die voor een conferentie aan boord van de Estonia was, en Sara Hedrenius beloofden elkaar samen te zullen gaan dineren in Stockholm vlak voordat ze van het zinkende schip afsprongen, als ze de ramp zouden overleven. Harstedt raakte onder water vast in een touw en dacht te zullen verdrinken. “Ik kwam met mijn neus en mond onder water terecht en groette in gedachte mijn familie. Ik raakte niet in paniek, maar bedacht nog wel dat het nu het beste maar zo snel mogelijk kon gebeuren. Toen werd alles zwart en ik denk dat ik even buiten bewustzijn ben geweest. Even later wist ik toch aan de oppervlakte te komen en ik zag toen alleen het hoofd van Sara.” Samen wisten ze op een ondersteboven drijvend vlot te klimmen, waar een gat in zat. Ze hielden zich aan elkaar vast om warm te blijven, terwijl ze grappen maakten om de moed erin te houden. “Eerst zagen we door de duisternis niet dat ook anderen zich aan het vlot vasthielden. De eerste mensen overleden na drie uur. Verscheidene mensen op het vlot werden wit, mompelden nog wat en stierven dan.” Na vijf uur werden ze opgemerkt door een helikopter. Zes van de zestien mensen waren toen nog in leven, de rest was gestorven door kou en uitputting. Volgende week hebben Sara en Kent hun afspraak in een Stockholms restaurant. (AP, Reuter, AFP)