Madrid viert én betreurt jubileum IMF

MADRID, 30 SEPT. De comanches op de Castellana worden ze al genoemd. In de middenberm van de Paseo de Castellana, een van Madrids meest drukke stadssnelwegen, biedt de aanblik van een middelgrote camping. Twee weken geleden begon het met een paar tentjes, inmiddels staan er 130 en dit weekeinde, met de grote demonstratie tegen het Internationale Monetaire Fonds (IMF) en Wereldbank komende zondag in het vooruitzicht, wordt verwacht dat het kampement verder zal groeien.

De bijeenkomst van IMF en Wereldbank hebben Madrid veranderd in een waar circus. Van officiële zijde zijn er de vergaderingen en persconferenties van bankiers en ministers in het immense, buiten de stad gelegen congrescentrum van Campo de las Naciones, aangevuld met talloze recepties, etentjes en forumbijeenkomsten in de hotels. Parallel daaraan loopt een circuit van non-gouvermentele ontwikkelingsorgansaties, milieu-activisten, christen-basisgroepen, vrouwenbewegingen, vakbonden en linkse partijen die met manifestaties, workshops en lezingen tegen het beleid van de monetaire wereldinstituten protesten.

Zoals aan de Castellana, waar in de schaduw van het ministerie van economische zaken en financiën wordt gekampeerd voor een betere wereld. Het is geen fijn actieweer in Madrid. Een even onverklaarbaar als hardnekkig lage drukgebied zorgt al dagenlang voor ongebruikelijke wisselvalligheid. Maar de stemming bij de kampbewoners is ontspannen en vrolijk. Bij de twee grote Rode Kruis-tenten, waar de reggea uit muziekinstallatie schalt, verven jongens spandoeken tegen Wereldbank en IMF en voor “Solidariteit nu, 0,7 procent”.

Dat laatste slaat op het deel van de Spaanse nationale begroting dat volgens de actievoerders aan ontwikkelingshulp besteed moet worden. “Dat is de reden waarom we hier tegenover het ministerie kamperen”, verklaart een van de organisatoren. “Op dit moment vinden de onderhandelingen plaats over de omvang van het budget.” Als in de komende twee weken niet aan de eis van 0,7 procent wordt voldaan (ongeveer een verdubbeling ten opzichte van de plannen) volgen drastischer maatregelen in de vorm van hongerstakingen.

Maar eerst staan er andere zaken op de agenda, zoals de blokkade van het congrescentrum waar IMF en Wereldbank afgelopen donderdagochtend. Het feest ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan van beide organisaties wordt officieel ingeluid - premier Felipe Gonález geeft acte de presence - en dus proberen een kleine driehonderd actievoerders, een aantal van hen slechts gehuld in paardedekens, de oprijlaan te blokkeren. Het protest gaat al snel verloren in het uitgestrekte niets van het congresterrein. De in blauw gevechtstenue gehulde Spaanse ME is onmiddellijk ter plekke en met wat sjorrren en trekken is de weg snel vrij. Wat rest is een machteloos fluiten en jouwen tegen de passerende congresgangers. Hoe groter de auto, hoe hoger het volume. Climax vormt een glanzende Mercedes 500 SEL die ongehinderd langs komt suizen.

Na een uurtje vertrekt het protest richting Medische faculteit van de Vrije Universiteit van Madrid waar het “Alternative Forum” onder de slagzin “De andere stemmen van de planeet” lezingen en workshops organiseert. De binnenplaats van de faculteit is omgetoverd tot een kleine markt van alternatieve allerhande. Onder het ritmisch tromgeroffel loopt de bezoeker langs tafels waar boeken over milieu-beleid en ontwikkelingssamenwerking broederlijk uitgestald liggen naast de potjes Cuba-honing, folders tegen McDonalds (“economisch imperialisme”) en Afrikaanse maskers.

Hier geen vooruitgangsgeloof zoals bij Lewis Preston, de president van de Wereldbank die eerder deze week verklaarde dat de kindersterfte in ontwikkelingslanden de afgelopen vijftig jaar gehalveerd is, terwijl de voedselproduktie verdubbelde. Antonio Tujan die voor een aantal Philippijnse organsaties geld inzamelt en lezingen houdt: “Door Wereldbank, IMF en GATT worden erg veel boeren in de Philipijnen in hun bestaan bedreigd. Omdat importheffingen wegvallen en vaste afzetquota worden opgeheven kunnen ze niet meer concurreren met de prijzen op de wereldmarkt. De regering heeft aangekondigd met alternatieve investeringsprogramma's en omscholing te komen. Maar waar halen ze het geld vandaan als ze nog een schuld van 35 miljard dollar aan de Wereldbank moeten aflossen?”

Andere bezwaren uit Azië, Latijns-Amerika en Afrika zijn vergelijkbaar. De Wereldbank investeert in projecten ten koste van het milieu, ten koste van de positie van de vrouwen of in projecten die niet aansluiten bij de lokale cultuur. De normen van het IMF, zoals de sanering van de schulden en het terugdringen van overheidstekorten leidt tot catastrofale bezuinigingen op het gebied van onderwijs, gezondheidszorg en huisvesting. En de vrije markt van de GATT, ideologisch sluitstuk van het systeem, zorgt voor een moordende concurrentieslag in de ontwikkelingslanden.

Alles wat er tegen de jubilerende IMF en Wereldbank in stelling kan worden gebracht is hier vertegenwoordigd en dat bleef niet geheel zonder problemen. Een aantal Spaanse organsaties trok zich ijlings terug nadat bleek dat ook Batasuna, de politieke verdediger van de Baskische terreur-organsatie ETA, een workshop presenteerde. “Een incident”, zo meldt de organsatie desgevraagd, en de zaak is door de pers vreselijk opgeblazen. De workshop van Batasuna wordt er niet minder om bezocht. Het alternatieve forum beleeft dit weekeinde zijn hoogtepunt in de vorm van het openbare Russel-tribunaal waar IMF en Wereldbank in de beklaagdenbank zitten. De verdachten hoeven zich over het vonnis, dat maandag wordt verwacht, weinig illusies te koesteren.