Het offer

Hoezo cellentekort? Voor Renze de Vries is er ruimte zat, in Heerhugowaard, niet eens zo ver van Amsterdam. Renze is dan ook een plebejer en voor plebejers is er altijd ruimte zat. Geavanceerde criminelen moeten daar wel eens om lachen. De Jan Lullen van het strafrecht dragen ouderwetse bretellen, scheren zich nog met het mes en wrijven op zondag de kin glad met een aluinsteentje. Zo made in Drenthe, zijn ze niet meer, de criminelen van tegenwoordig.

De 64-jarige De Vries moet de cel delen met nog twee delinquenten. Misschien wel een moordenaar en een junk. Ik hoor de vette grappen in de conversaties al uitzwermen: “Zo, ouwe, was het kleine meisje lekker?” Of: “Voor een cokelijntje mag jij uit mijn bord eten. Rode kool, hmmm.” Er is nog erger. Zeker in de hiërarchie van het gevang staat een varkensfokker onderaan. Acht maanden lang zal De Vries eraan herinnerd worden dat hij zijn leven heeft doorgebracht tussen varkens, biggen en zeugen. De oude man zal nu pas gek worden van het geknor. En dat terwijl hij de ergste straf al achter zich had: ontslag moeten nemen als voetbalpraeses is voor een polderbaron uit Roden het offer van zijn leven. Daar kan geen exotische liefde, geen welstand, geen welbehagen meer tegenop. De stad omarmt de sluipwegen voor wie zijn zwarte ziel wil verbergen, het dorp vereeuwigt de vernedering.

Nee, dit is geen pleidooi voor een generaal pardon ter attentie van fraudeurs, fiscale oplichters en boekhoudkundige spitstechnologen. Dit is een pleidooi voor het behoud van de maat der dingen. Zou Renze's detentie dan het enige plausibele antwoord zijn geweest op 'het feitelijk leiding geven' aan de zwart geld-affaire bij zijn club FC Groningen? Voor evenveel recht en evenveel God had men de morsige varkenshoeder op een stellage kunnen neerkwakken voor een verfbeurt van het asielcentrum. Men had hem de sloten tussen Roden en Groningen kunnen laten uitbaggeren als slaaf van het ecologisch reveil. Waarom de (ex-)president niet acht maanden lang als een concierge posteren in een school voor moeilijk opvoedbare kinderen? Of hem dagelijks achter het stuur van de methadonbus zetten tussen Heerhugowaard en Haarlem. Die alternatieve straffen hadden allemaal gekund. Maar ook justitie heeft zijn ijzervreters.

Het misdrijf van De Vries was voor Berlusconi het lanceerplatform om premier te worden, voor Vanden Stock het begin van nationale roem en voor Nunez de conditio sine qua non voor het Catalaanse koningschap. Dichter bij huis heeft de Ajax-bobo Van Eijden er zijn lucratieve topfunctie bij de KNVB aan te danken. Met andere woorden: het ene relationele privilege is het andere niet. Ook niet bij justitie, ook niet in de voetbalwereld. In de business-seats van Milan conspireren sinds jaar en dag zakenlui en mafiosi. Ongestraft. In die van Anderlecht krioelt het van genode ministers en magistraten die elkaar van het ene naar het andere zwijgcomplot bevruchten. Het pluche van Ajax is dan weer het exclusieve monopolie van captains of industry en vooral van cabaretiers - ook volkshelden. FC Groningen had in de tijd van De Vries niet eens business-seats en werd in het beste geval opgeluisterd door de aanwezigheid van enkele lokale parvenu's. En een keer in het jaar door Vonhoff, uit gêne voor zijn bestuurlijke hooggezetenheid. Niet uit liefde voor de club.

De gratieverzoeken van Renze de Vries werden hardnekkig afgewezen. Varkenshoeders komen niet tot de trappen van het koninklijk paleis. En, zo is gebleken, bereiken ook niet het erbarmen van minister Sorgdrager. Vooral de gepantserde afstandelijkheid van deze mondaine bewindsvrouw bevreemdt. Het is een ongekend plezier om naar haar fluwelen speelsheid te kijken maar ik vrees dat er achter dat Bardot-mondje een ijzeren gebit schuilgaat. Althans voor de onverlaat aan wie je nog kunt zien dat hij opgegroeid is met varkens achter het huis en die zijn vrouw door weer en wind op pad stuurt voor het innen van de Texaco-zegeltjes. Ook zwart geld.

Zou Renze in de strafinrichting Westlinge iets gezien hebben van het debâcle van PSV, Vitesse en Twente? Weet hij nog wat Europese Cupkoorts is? En hoe voelt dat nu? Tenslotte is alle ellende begonnen met de stupide ambitie om FC Groningen op te stoten naar de Europese top. In zijn geval zou ik naar dwergwerpen kijken. Maar misschien is Renze nog verstandiger en wil hij alleen nog zien wat die Binnendijk van de EO nu weer aan bekeringsrituelen heeft verzonnen. Om vervolgens monter vast te stellen dat er ook mensen zijn die zich in volle vrijheid gevangen laten nemen. Troost zit vaak in een klein hoekje.