Inspectie signaleert fouten bij hulp aan suïcidale patiënten

DEN HAAG, 29 SEPT. De geneeskundig hoofdinspecteur voor de geestelijke volksgezondheid, M.D. Lamping-Goos, constateert ernstige tekortkomingen in de manier waarop hulpverlening tot stand komt voorafgaand aan zelfdodingen door patiënten in de geestelijke gezondheidszorg.

Naar aanleiding van een toename van het aantal zelfdodingen door patiënten die bij instellingen in de geestelijke gezondheidszorg en bij Riaggs onder behandeling waren, maakt zij hulpverleners in het vandaag verschenen jaarverslag 1993 van de inspectie duidelijk dat zij in veel gevallen hun werk beter moeten doen.

In Noord-Holland steeg het aantal suïcides onder patiënten die bij instellingen in de geestelijke gezondheidszorg of bij Riaggs onder behandeling waren van 101 in 1992 tot 127 vorig jaar, in Zuid-Holland en Zeeland van 94 naar 97, in Noord-Brabant van 74 naar 83, in Limburg van 27 naar 36. In Gelderland en Overijssel waren er 76 zelfdodingen, in Utrecht en Flevoland 44. Gegevens van de inspectie Friesland /Drenthe /Groningen ontbreken.

Hoewel een simpele verklaring voor de toename niet is te geven en de oorzaken 'gecompliceerd' worden genoemd, wijst Lamping-Goos nadrukkelijk op tekortkomingen in de hulpverlening. Zo blijkt het wegvallen van de behandelaar (bijvoorbeeld ziekte of vakantie) opvallend vaak als factor mee te spelen. “Het verdient dan ook aanbeveling, dat een psychiater die met vakantie gaat, van tevoren de patiënt voorstelt aan zijn of haar waarnemer, vooral indien deze patiënt nog herstellend is van een depressie. Dat de patiënt dit niet nodig vindt, is geen voldoende argument dit beleid achterwege te laten”, aldus de hoofdinspecteur.

Zij stelt vast dat “opvallend weinig” gebruik wordt gemaakt van de gegevens die familieleden over de patiënt kunnen verstrekken, “die toch goed op de hoogte zijn van het gedrag van de patiënt, ook voorafgaand aan de ziekte”. Het 'opklaren' van depressies bij patiënten moet in veel gevallen beter worden geanalyseerd, vindt de hoofdinspecteur. “Een niet gering aantal patiënten pleegt alsnog suïcide, alhoewel de ernst van de depressie onder invloed van psychofarmaca afnam.” Zij wijst erop dat bij ernstige psychopathologie (psychose, suicidaliteit) psychiatrisch onderzoek en behandeling past, “en dus niet alleen verpleegkundige zorg”. Ook de communicatie over patiënten tussen zorgverleners, met name tussen de klinische en de ambulante zorg, is volgens Lamping-Goos vaak ontoereikend.

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) maakte vandaag bekend dat het totaal aantal zelfdodingen de afgelopen tien jaar vrijwel voortdurend is gedaald. Over 1993 registreerde het CBS 1.555 zelfdodingen, in 1984 nog 1.902. In de leeftijdsgroep van 25 tot 40 jaar is suïcide met één op de vijf sterfgevallen de belangrijkste doodsoorzaak. Dat komt mede door de lage sterfte door andere oorzaken. Het totale aantal zelfdodingen in deze categorie ligt tussen de 400 en 500. Doordat bij ouderen andere doodsoorzaken vaker voorkomen is bij hen het aandeel in de totale sterfte kleiner. Tegenover de zelfdodingen staat een veelvoud aan suïcidepogingen.