Controle op roebel zoek na nieuwe val

MOSKOU, 29 SEPT. De koers van de Russische roebel is gisteren voor de tweede keer binnen een week fors gedaald. De daling bedroeg gisteren meer dan zes procent, vorige week donderdag was de daling vijf procent. Er bestaat verschil van mening over de vraag of de Russische Centrale Bank de munt nog onder controle heeft.

De koers van de roebel zakte gisteren van 2.476 tot 2.631 tegen de Amerikaanse dollar, vergeleken met 2.335 vorige week woensdag. Deze maand heeft de roebel - gerekend tegenover de Amerikaanse dollar - 16,5 procent van zijn waarde verloren. Aan het begin van dit jaar was de koers nog 1.250 roebel tegen één dollar.

Er vormden zich gisteren rijen voor de vele wisselkantoortjes in de Moskouse hoofdstad, maar van paniek was geen sprake. De Russen hebben leren leven met een vallende munt. Het is gebruik geworden geld dat niet direct wordt uitgegeven, om te wisselen in buitenlandse valuta of te beleggen in waardepapieren. De scherpe daling van deze week komt na een periode van maanden waarin de munt geleidelijk daalde met enkele punten per dag. De daling was bovendien geringer dan de inflatie, wat betekent dat de waarde van de roebel gemeten in buitenlandse valuta relatief steeg.

Er bestaat verschil van mening over de oorzaak van de koersval. Vaststaat dat de Centrale Bank is opgehouden de Russische munt op grote schaal te ondersteunen, zoals de bank tot nu toe nog wel had gedaan. Alleen al de afgelopen twee maanden heeft de Centrale Bank naar verluidt meer dan twee miljard dollar uitgegeven om de roebel op peil te houden. Deze maand is de bank begonnen een nieuwe 'tactiek' te hanteren, zo zeiden valutahandelaren gisteren, namelijk het vrijlaten van de koers om de druk op de munt te verminderen.

“Het is voordelig voor de Centrale Bank om zijn harde valuta tegen een hogere koers te verkopen”, zo zei een handelaar. “Zo krijgt ze meer roebels binnen om haar eigen schulden te betalen.” Hij doelde op de belofte van de Russissche regering om de reserves van de Centrale Bank aan te spreken om 700 miljoen dollar aan achterstallige de salarissen te betalen waarop werknemers van verscheidene grote staatsondernemingen nu al maanden wachten.

“Twee keer per jaar zet de Centrale Bank de sluizen open en past ze de koers naar eigen behoefte aan”, zei een medewerker van een Westerse bank in Moskou. “Hetzelfde gebeurde in januari.” In januari van dit jaar verloor de Russische munt 18,9 procent van haar waarde. De daling volgde toen op het vertrek uit de regering van de hervormingsgezinde politici Jegor Gajdar en Boris Fjodorov. De vice-president van de Centrale Bank, Vjatsjeslav Solovov, zei gisteren dat van paniek geen sprake is en dat de koers zich binnenkort zal stabiliseren.

Niet iedereen heeft hier evenveel vertrouwen in. “De Centrale Bank vecht met haar rug tegen de muur. De koersval weerspiegelt de versoepeling van het monetaire beleid van de afgelopen maanden”, zei een Westerse econoom in Moskou. Voormalig premier Jegor Gajdar deelt die mening. Hij zei op een persconferentie dat in het tweede kwartaal van 1994 twee maal zoveel geld in omloop was gebracht als in het eerste. En in augustus heeft president Jeltsin nóg een pakket decreten uitgevaardigd om de produktie in Rusland te stimuleren. Het gaat om kredieten van in totaal meer dan drie miljard gulden. Gajdar riep de Centrale Bank op de koers van de roebel niet kunstmatig te ondersteunen. “Je dreigt anders alle valutareserves te verspelen”, waarschuwde hij.

De koersval komt op het moment dat het Internationale Monetaire Fonds bijeen is in Madrid. Het IMF buigt zich daar onder andere over een aanvraag van Rusland voor een fonds om de roebel te stabiliseren.