Zitting volksvertegenwoordigers over amnestie juntaleden; Parlement Haïti Clintons strohalm

Het Haïtiaanse parlement komt vandaag bijeen in de hoofdstad Port-au-Prince om te praten over amnestie voor de militaire junta. Het is de eerste keer in achttien maanden dat deze 109 leden tellende volksvertegenwoordiging (82 afgevaardigden, 27 senatoren) weer vergadert.

Voor het Haïtiaanse parlement, opgericht in 1987 en in de huidige samenstelling gekozen in 1991, zijn zittingen in de Haïtiaanse hoofdstad door de terreur van de Haïtiaanse militaire junta steeds levensgevaarlijk geweest. De militaire junta heeft het parlement na de omverwerping van de gekozen president Aristide in 1991 als institutie gedoogd, maar heeft bijeenkomsten door intimidatie en terreur de facto onmogelijk gemaakt. Veel parlementsleden en senatoren vluchtten naar Canada en de VS.

Tien dagen nadat de eerste Amerikaanse militairen in Haïti zijn aangekomen voor de operatie Restore Democracy - dankzij een akkoord met de militaire junta op het laatste nippertje geen invasie, maar een vreedzame operatie om de democratie te herstellen - is de kust voor de parlementariërs een stuk veiliger geworden.

Elf senatoren en afgevaardigden die in Canada en de VS in ballingschap leven, worden vandaag onder strenge Amerikaanse militaire bewaking overgevlogen naar Port-au-Prince. Amerikaanse militairen hebben gisteren het Haïtiaanse parlementsgebouw in het centrum van de stad afgezet met prikkeldraad en bewaken het gebouw opdat de parlementsleden zich veilig voelen nu ze voor het eerst in zoveel tijd weer hun neus laten zien.

Wat is te verwachten van dit parlement dat wel bestaat maar nooit echt heeft gewerkt? Die vraag is net zo moeilijk te beantwoorden als de vraag wat verwacht kan worden van de democratisch gekozen president Aristide. Deze isweliswaar geliefd onder de Haïtiaanse bevolking maar heeft zich in het jaar dat hij regeerde tegenover zijn parlement vaak ongeduldig opgesteld. Voor de moorden die zijn aanhangers in Haïti hebben gepleegd, heeft hij zich nooit verantwoord.

De VS hebben in ieder geval hun hoop op de broze democratische institutie van het Haïtiaanse parlement gevestigd. Want waren de verkiezingen in 1991, onder auspiciën van duizend buitenlandse waarnemers onder wie ook oud-president en onderhandelaar met de Haïtiaanse junta, oud-president Carter, niet eerlijk verlopen?

Aristide heeft het parlement bijeengeroepen maar de echte regisseur achter de bijeenkomst van de parlementariërs is de Amerikaanse regering. Voor Clinton, die niets liever wil dan herstel van de democratie in Haïti - eindelijk een buitenlands succes en wellicht het begin van het einde van de oncontroleerbaar geworden stroom vluchtelingen naar zijn land - , is het parlement een van de strohalmen in zijn poging om met compromissen in Haïti een vredige omwenteling tot stand te brengen. De Amerikaanse ambassadeur in Haïti, William Swing, verwelkomde maandag stralend al de eerste Haïtiaanse vluchtelingen die van de Amerikaanse basis Guantánamo Bay naar Haïti terugkeerden.

Door het akkoord dat Carter tien dagen geleden sloot met de Haïtiaanse militaire junta werd een mogelijk bloedige Amerikaanse invasie in Haïti weliswaar op het nippertje voorkomen, maar het verplichtte de militaire leiders niet na hun aftreden op 15 oktober ook het land te verlaten. Dat moest Clinton aan de democratisch gekozen Aristide uitleggen. Deze bedankte uiteindelijk wel voor de militaire operatie in zijn land - die vlak na het akkoord plaats had - maar zweeg over het akkoord. Aristide is over de vraag of hij vindt dat aan de coupplegers amnestie verleend moet worden, al net zo zwijgzaam.

Zodra het parlement zich heeft uitgesproken over amnestie, treedt de militaire junta af, zo staat in het akkoord van de VS met de coupplegers. De VS willen Aristide zonder bloedvergieten naar Haïti laten terugkeren, want met het Congres op de hielen kan Clinton zich geen enkele dode Amerikaanse soldaat permitteren. Zonder amnestie voor de militairen kan dat nog moeilijk worden.

Maar het parlement dat de amnestie moet geven, moet van de organisatoren van de operatie Restore Democracy wel een democratisch parlement zijn. Elf senatoren die tijdens het militaire bewind van de junta zijn gekozen, mogen daarom niet meestemmen. The New York Times bericht vandaag dat de inlichtingendienst CIA een budget heeft van vijf miljoen dollar om politieke tegenstanders van Aristide te 'neutraliseren'. Met dat bedrag kunnen heel wat parlementsleden - ook Aristide-aanhangers die tegen amnestie voor de coupplegers zijn - door de VS op het goede pad worden gebracht.