Telecom blijft mondiale groeimarkt

NEW YORK, 28 SEPT. “De helft van de mensen op aarde heeft nog nooit iemand opgebeld”, zegt Jack Grubman van effectenbank Salomon Brothers. “En dat terwijl we hier al te maken hebben met een branche die officieel 500 miljard dollar per jaar omzet en vermoedelijk het dubbele. De telecommunicatie is een sector die gemiddeld vier keer zo snel groeit als de economie en dat zal nog enkele decennia zo blijven.”

Jack B. Grubman is media- en telecommunicatie-analist en managing director bij Salomon Brothers. Volgens het blad Institutional Investor is hij al jaren een van de Amerikaanse topanalisten in de telecommunicatie. Grubman stapte in maart van dit jaar over van branchegenoot Paine Webber naar Salomon. Nog eerder werkte hij acht jaar voor AT&T, 's werelds grootste telecommunicatiebedrijf. Grubman trad vorig jaar op als adviseur van John Malone van Telecommunications Inc (TCI), toen dat bedrijf een fusievoornemen met telefoonmaatschappij Bell Atlantic bekendmaakte.

In de Verenigde Staten wordt jaarlijks zo'n 150 miljard dollar uitgegeven aan telecommunicatie. Zo'n 60 procent daarvan gaat naar 'lokaal verkeer', de rest is interlokaal en internationaal. Tot 1983 had AT&T in feite een monopolie, maar een antitrustzaak leidde tot splitsing van het bedrijf. AT&T ('Ma Bell') mocht alleen nog lange-afstands- en internationale verbindingen verzorgen. Zeven onafhankelijke 'Baby Bellls' (Ameritech, NYNEX, Bell Atlantic, Pacific Bell, US West, Bell South en Southwestern Bell) regelden voortaan elk in een eigen regio het plaatselijk en regionaal telefoonverkeer. In die situatie is sindsdien weinig verandering gekomen, zij het dat AT&T meer concurrentie heeft gekregen, met name van MCI en Sprint.

Volgens Grubman is omzetvergroting van telecom-bedrijven in de VS niet langer te bereiken door groei van het aantal abonnees. “Nu ongeveer 92 procent van de huishoudens een telefoon heeft, is een verzadigingspunt bereikt”, zegt hij. Vooral innovatie zal voor verdere groei moeten zorgen. Zo bezorgt de fax, zo'n tien jaar geleden geïntroduceerd, de telecommunicatiesector nu ongeveer 7 miljard dollar omzet. In de jaren negentig verwacht Grubman veel van networking, waardoor gebruikers van computers via telecommunicatieverbindingen netwerken vormen voor de uitwisseling van allerlei gegevens. “Binnen een paar jaar kun je mij bellen en kunnen wij documenten uitwisselen voor de prijs van een lokaal gesprek”, zegt Grubman. Hij verwacht ook dat het onderscheid tussen plaatselijk en interlokaal telefoonverkeer wegvalt, en rekent daarnaast op sterke groei van mobiele telecommunicatie. Volgens Grubman heeft straks iedereen zijn persoonlijke telefoonnummer en altijd een telefoon op zak.

Het telefoonverkeer zal in de nabije toekomst worden verzorgd door clusters van bestaande bedrijven. “AT&T heeft in McCaw nu al een belangrijke partner gevonden voor mobiele telefonie en MCI is internationaal sterker geworden door de samenwerking met British Telecom. Sprint werkt samen met de Franse en Duitse telefoonmaatschappijen”, zegt Grubman. “Daarmee zien we de drie clusters voor het telecommunicatieverkeer in de VS zich al aftekenen. Ik verwacht tot het jaar 2000 eigenlijk niet meer samenwerkingsverbanden. Ik houd alleen een slag om de arm wat de samenwerking tussen Sprint en zijn twee Europese partners betreft.”

Wereldwijd ziet Grubman twee ontwikkelingen die het gezicht van de telecommunicatiesector bepalen. In de ontwikkelde wereld zijn dat de modernisering van netwerken en privatisering van telefoonmaatschappijen. (Tien jaar geleden waren er mondiaal tien beursgenoteerde telefoonmaatschappijen, nu zijn het er zestig en Grubman verwacht er honderd in het jaar 2000.)

De andere ontwikkeling is de aanleg van netwerken in minder ontwikkelde landen. Grubman: “In China komen er 15 à 20 miljoen aansluitingen per jaar bij en dan nog zal er pas aan het eind van dit decennium 10 procent penetratie zijn bereikt.” Latijns Amerika ontwikkelt zich iets langzamer maar ook daar is explosieve groei te zien, evenals in de voormalige Sovjet-Unie. India krijgt er volgens Grubman 4 miljoen aansluitingen per jaar bij. “Geen van de opkomende landen wil achterblijven”, zegt Grubman.

Het gevolg hiervan is een enorme kapitaalbehoefte. Dit jaar zal over de hele wereld 115 miljard dollar aan infrastructuur voor telecommunicatie worden besteed, over zes jaar zal dat bedrag zich hebben verdubbeld.

De privatisering en liberalisering waarvoor veel Europese telefoonmaatschappijen zich de komende jaren geplaatst zien, zullen volgens Grubman nog flink wat moeilijkheden opleveren. “Bij de PTT's in Europa heeft de telefoon altijd de post gesubsidieerd en de lange-afstandverbindingen hebben altijd het lokale telefoonverkeer gesponsord”, aldus Grubman. “Dat moet nu met de intredende privatisering ontrafeld worden maar je kunt niet zomaar een tariefverhoging van 25 procent invoeren.”

De Europese telecommunicatie-infrastructuur is redelijk volwassen, aldus Grubman, maar wordt tot 1998 gekenmerkt door monopolies. “Niemand weet precies wat er daarna gebeurt”, zegt Grubman. “Er zullen grote verliezers zijn maar ook winnaars.” Als voorbeeld van een winnaar noemt hij het Italiaanse staatsbedrijf STET, dat dit najaar wordt geprivatiseerd. “Dat is een zeer efficient bedrijf want het heeft maar 38 mensen in dienst per tienduizend aansluitingen. Het heeft daardoor een zeer goede uitgangspositie.”

Wat dat betreft staat Deutsche Telekom, dat in 1996 naar de beurs gaat, er slechter voor. Grubman: “Dat is een gorilla. Groot maar log. Deutsche Telekom heeft 65 werknemers per tienduizend aansluitingen en de digitalisering is in verhouding met andere voormalige PTT's nog zeer laag. Ze moeten keihard en rigoureus bezuinigen.”

Grubman wandelt met zevenmijlslaarzen door telecommunicatieland Europa, schrijft Spanje en Portugal min of meer af en vindt de trage omzetgroei in Italië zorgwekkend. Frankrijk heeft volgens Grubman het modernste telefoonnet en kan het zich permitteren te wachten met privatiseren.

Veel vertrouwen heeft hij in de combinatie van AT&T en Unisource, dochter van het Nederlandse PTT Telecom en de Zweedse, Zwitserse en Spaanse zusters. Met AT&T, het Japanse KDD en Singapore Telecom zit Unisource in World Partners. “Deze combi heeft nu al een wereldwijd bereik”, aldus Grubman, “en zal waarschijnlijk in Europa domineren. AT&T is een uitstekend gepositioneerd bedrijf, niet alleen door zijn uitgebreide net maar ook doordat het een leverancier van apparatuur is. Het bedrijf is overal als de kippen bij.”