PSV-spelers wijten uitschakeling aan spelconcept

EINDHOVEN, 28 SEPT. Nadat de uitschakeling in de eerste ronde van het UEFA-Cuptoernooi een feit was - voor het derde jaar in successie - kreeg PSV nog een vernedering te verwerken. Op de persconferentie hield een medewerker plotseling een knopje in zijn handen van de geluidsinstallatie die het dan ook prompt niet meer deed. “Wat een catastrofe voor Philips deze avond”, schamperde Leverkusen-trainer Dragoslav Stepanovic onmiddellijk. “Grundig was beter geweest. Is dat ook Philips? Haal dan Panasonic er maar bij.” Het zat PSV gisteravond niet mee. Ondanks de forse investeringen in nieuwe, aanvallend ingestelde spelers, kreeg het team van Aad de Mos tegen de Duitse ploeg nauwelijks kansen. Door de troosteloze 0-0, die haaks stond op de doelpuntenregen in het eerste duel (5-4), moet de ambitieuze Eindhovense ploeg opnieuw vrijwel een heel seizoen Europees voetbal ontberen.

PSV kreeg deze zomer niet alleen nagenoeg een volledig nieuw elftal. Voorzitter Willem 'Bill' Maeyer gaf zijn rechterhand Frank Arnesen ook de opdracht om een tactisch concept uit te dokteren dat het watermerk moest worden van de club. Ajax speelt met drie verdedigers, vier middenvelders en drie aanvallers, dus moest de jonge manager voor PSV wat anders bedenken. Na lang nadenken toverde hij een strategie met vier verdedigers, twee middenvelders en vier aanvallers uit de hoge hoed. De strijdwijze zou in alle geledingen van de club moeten worden doorgevoerd. Hoewel de individuele kwaliteiten natuurlijk ook een rol speelden, werd PSV gisteravond het slachtoffer van zijn eigen formule.

De twee centrumaanvallers Luc Nilis en Ronaldo wisten zich geen raad met de kleine ruimte waarin ze werden opgesloten. Vooral het Braziliaanse wonderkind, in een Duits voetbalblad na zijn optreden in Leverkusen geafficheerd als 'het achtste wereldwonder', raakte geen bal goed. En zijn geniale ingevingen moesten tegen de stug verdedigende counterploeg toch de doorslag geven, zo was vooraf geredeneerd. Vanaf de flanken kwamen ook te weinig impulsen om Leverkusen het vuur aan de schenen te leggen. Boudewijn Pahlplatz kon nauwelijks iets inbrengen tegen zijn directe tegenstander Markus Happe. Peter Hoekstra passeerde op de andere vleugel nog weleens zijn opponent, maar hij haalde zelden de achterlijn waardoor de voorgetrokken ballen zinloze projectielen werden.

Lag het manco dus in de eerste wedstrijd bij PSV in de verdediging, nu was het vooral de aanval die te kort schoot. De centrumspitsen werden ook zelden goed in stelling gebracht. Ronaldo had zijn avond niet, maar kreeg ook heel weinig bruikbare ballen. Dat viel vooral terug te voeren op het internationaal achterhaalde 4-2-4-systeem. Het middenveld in dit concept is zo zwak bezet, dat de aanvoer voornamelijk vanuit de verdediging moet komen. Daar speelde Jan Wouters een degelijke wedstrijd, maar hij kon in z'n eentje niet vanuit die positie de lijnen uitzetten. Bovendien zorgden de Duitsers er wel voor dat Mitchell van der Gaag veel in balbezit kwam en het verzorgen van de opbouw is op z'n zachtst gezegd niet een van zijn sterkste punten.

Geen wonder dat Jan Wouters zich tegen middernacht afvroeg of PSV niet met een extra middenvelder moet gaan spelen. Ofwel, Het Systeem, waar zelfs de pupillen zich in Eindhoven aan moeten onderwerpen, verdient een bijstelling. Wouters: “Ik moest vanavond over een lange afstand verdedigen, voor de opbouw zorgen en me soms ook bemoeien met de aanval. Daardoor liep ik zoveel meters dat ik er in de laatste twintig minuten doorheen zat. Ik had geen kracht meer om in die fase nog iets af te dwingen. De afstanden die je in dit systeem moet overbruggen zijn te groot. Dat heeft niets met leeftijd te maken. Het geldt niet alleen voor mij, maar ook voor jongens als Vink, Numan en Pahlplatz.” Wouters moet met lange passes zijn ploeggenoten zien te bereiken. Maar daar is een limiet aan verbonden. “Ik moet de bal verplaatsen over afstanden van vijftig meter. Dat kan alleen Ronald Koeman perfect. Ik ben meer iemand die met een steekpassje een opening forceert. Dat kan natuurlijk het beste vanaf het middenveld.”

Ook Arthur Numan plaatste achteraf vraagtekens bij de strategie van PSV. Hij moest aanvankelijk als linksback opereren om Hans-Peter Lehnhoff af te stoppen. Op zijn linkshalfpositie stond de rechtsbenige Edward Linskens, die in de tweede helft werd gewisseld voor Tom van Mol. Toen pas mocht Numan opschuiven naar zijn vertrouwde plek. “De Mos heeft mij na de wedstrijd in Leverkusen apart genomen en me uitgelegd wat hij met me van plan was. Hij wilde meer snelheid en ervaring achterin hebben. Maar ik ben toch bij uitstek een dreigende middenvelder en geen back. Ik heb de knop omgedraaid en in dienst van het elftal gespeeld. Ideaal was het allemaal niet en ik hoop dat dit een incident is geweest”, aldus de international.

Numan zorgde in de slotfase voor een van de weinige wapenfeiten met een schot van afstand. Vink (kopbal) en Nilis (schot) waren in de eerste helft ook nog enigszins dicht bij een doelpunt, maar daarmee hield het wel op. Nilis en Ronaldo liepen zich continu te pletter op de vijfmansverdediging van Leverkusen. Toch nam Wouters het achteraf op voor de achttienjarige Braziliaan. “Ronaldo heeft zelf een groot verwachtingspatroon gecreëerd door in korte tijd veel te scoren. Het zou niet terecht zijn om hem nu deze uitschakeling te verwijten. De jeugdige talenten bij Ajax maken ook regelmatig een terugval door.”

Maar in De Meer staat het ene talent onmiddellijk klaar om het andere te vervangen. Wat dat aangaat is PSV dus kwetsbaar. De gepleegde investeringen zijn voor een groot deel afgestemd op de kunsten van een achttienjarige voetballer uit een andere cultuur. PSV zal het rendement van de aankopen nu moeten zoeken op nationale bodem. Dat is een “bittere pil”, zoals Aad de Mos het uitdrukte. Manager Frank Arnesen sprak van een “gigantische kater”. PSV heeft dankzij de tv-rechten in de eerste ronde goed verdiend, ongeveer een miljoen gulden. Maar de extra inkomsten zullen dit seizoen ontbreken om een lening van tien miljoen gulden voor een deel af te lossen. “En je had met drie rondes Europa Cup meer ruimte gehad voor nieuwe investeringen”, lichtte Arnesen verder toe. De positie van Aad de Mos staat wat hem betreft echter niet ter discussie.