Minder verkeersdoden door slecht weer in eerste halfjaar

ROTTERDAM, 28 SEPT. Nederland slibt steeds verder dicht met files, klaagde VNO-voorzitter A. Rinnooy Kan deze week. Zeker in september is die klacht begrijpelijk: in de zomer zijn er relatief weinig files doordat half Nederland op vakantie is. Wie twee maanden betrekkelijk ongehinderd heeft kunnen voortrazen maakt zich des te drukker over het opnieuw vastlopen van het verkeer bij tal van knelpunten.

Maar ook wanneer deze seizoensinvloed wordt uitgesmeerd over twaalf maanden, neemt het aantal files en de totale zwaarte daarvan gestaag toe. Geen wonder, want er komen steeds meer auto's. Uit de deze week gepubliceerde CBS-cijfers blijkt dat het aantal personenauto's tussen 1 augustus vorig jaar en 1 augustus dit jaar met 129.000 is toegenomen. Dit is een aanzienlijk grotere stijging dan de afgelopen jaren. Sinds 1991 was de jaarlijkse stijging van het aantal personenauto's niet meer boven de 100.000 geweest. Het is vooral een kwestie van aantrekken van de economie.

Het is geen probleem als er meer auto's komen, zolang die maar niet meer kilometers maken. Het overheidsbeleid is er in naam dan ook op gericht het autogebruik af te remmen, en niet het autobezit. Erg succesvol is dat beleid niet, want het gemiddeld aantal afgelegde kilometers per jaar is voor personenauto's al jaren nagenoeg constant, ruim 16.000 kilometer per jaar. Dus ruim 129.000 auto's extra betekent ruim 2 miljard autokilometers extra.

De toename van het aantal auto's geldt voor alle leeftijdcategorieën boven de dertig jaar. Onder de 25 tot 30-jarigen is het autobezit al een jaar of vijf stabiel, bij de jongere leeftijdcategorie is sprake van een duidelijke afname. De 18 tot 24-jarigen hebben zo'n 100.000 auto's minder dan vijf jaar geleden, een afname van 25 procent. Hier doet de invoering van de OV-studentenkaart zich gelden.

Een afname van het aantal jonge automobilisten is goed voor de verkeersveiligheid, want jongeren behoren tot de grootste brokkenmakers. De minister van verkeer en waterstaat mag haar collega van onderwijs en wetenschappen wel dankbaar zijn voor deze onbedoelde bijdrage aan haar beleidsdoelstelling om het aantal doden en gewonden in het verkeer terug te brengen.

Het aantal verkeersdoden lag het eerste halfjaar van 1994 lager dan in de eerste zes maanden van vorig jaar - 575 tegen 627. Het CBS meldt dat er met name minder 15 tot 17-jarigen, minder 65-plussers en minder motorrijders zijn omgekomen. Vooral het aantal verongelukte 65-plussers lijkt drastisch afgenomen: 15 in de eerste zes maanden van 1993 tegen 113 in het eerste half jaar van 1994.

Een uitsplitsing van die aantallen per maand geeft een indicatie van wat hier aan de hand kan zijn. Het blijkt dat het aantal verongelukte 65-plussers per maand de afgelopen jaren rond de twintig schommelt. Er zijn echter enkele uitschieters. Januari 1993 is daarvan een voorbeeld: 32 dode 65-plussers in plaats van 18 dit jaar. Ook in 1990 en 1992 vonden relatief veel bejaarden de dood in het verkeer in januari. Daarentegen scoorde de maand februari in 1990 en 1991 extreem laag met 12 respectievelijk 10 doden.

Zulk soort fluctuaties hebben geen enkele relatie met beleid, maar des te meer met het weer. Als het glad is, extreem koud is of veel sneeuwt gaan bejaarden minder de deur uit, licht een onderzoeker van het CBS toe. En hoewel er bij sneeuw meer ongelukken gebeuren, zijn die minder ernstig. Men rijdt voorzichtiger.

Het aantal verongelukte motorfietsers bedroeg de eerste zes maanden van dit jaar 47, tegen 58 in dezelfde periode van 1993. Het is voor het eerst sinds jaren dat het aantal gedode motorfietsers niet stijgt. Maar het is te vroeg om te juichen. Weliswaar is aan de sterke toename van het aantal motorfietsen een einde gekomen, maar van een daling van het motorbezit is geen sprake. En de ongevalskans voor een motorrijder is nog altijd zeer groot. Ook hier heeft het weer de statistieken flink beïnvloed, aldus het CBS. Het verschil met vorig jaar zit vooral in het tweede kwartaal, toen het veel regende. De hedendaagse motorrijder is vooral een plezierrijder die bij regen binnenblijft. Het ligt dan ook voor de hand dat in de zonnige maanden juli en augustus zoveel dodelijke ongevallen met motoren gebeuren dat het totale aantal slachtoffers uitkomt op het niveau van vorig jaar. Die cijfers komen echter pas over twee maanden beschikbaar.