Bose Wave wekt de luisteraar met psycho-acoustics

De kwaliteit van Bose-produkten is boven elke twijfel verheven. Altijd weer zijn de kritieken in de vakpers lovend en komt Bose er in vergelijking met andere merkprodukten beter af. Bose's naam is bekend van luidsprekerboxen in alle soorten maten, maar het Amerikaanse bedrijf maakt ook geluidssystemen voor huiskamers, theaters en stadions, auto-audioapparatuur.

Bose komt dezer dagen in Europa op de markt met een wekkerradio van fl.925,-. Het lijkt onwaarschijnlijk dat daar kopers voor te vinden zijn, al zijn ze nog zo verknocht aan Bose. Daarbij maakt het bedrijf het de consument niet gemakkelijk want het apparaat, de Wave Radio, is alleen per telefonische order te verkrijgen.

Het geluid van de Wave Radio is superbe. De zelfontwikkelde wave-technologie, een van de vele Bose-patenten, staat borg voor ongeëvenaarde kwaliteit. Het apparaatje kan als luidspreker voor een geluidsinstallatie worden gebruikt.

De gebruikte technologie komt uit het Bose-laboratorium en vestigt opnieuw de aandacht op de bedrijfsslogan Better sound through research. Bedenker van die kreet is Amar G. Bose, oprichter en topman van Bose Corporation en hoogleraar psycho-acoustics aan het gerenommeerde Massachusetts Institute of Technology (MIT) in Boston. “Mensen willen eenvoudige, gemakkelijk te bedienen apparatuur”, zegt Amar Bose op professorale toon.

Bose is al veertig jaar bezig met onderzoek naar geluid. Zijn vader kwam in 1920 uit India naar de VS en importeerde weefmachines naar zijn woonplaats Philadelphia. Tijdens de tweede wereldoorlog kwam de invoer geheel stil te liggen en in 1943 ging de zaak failliet. Het gezin voorzag in zijn onderhoud door de inkomsten van de 13-jarige Amar die na school radio's repareerde in de kelder. Later kreeg Amar Bose een beurs om aan het MIT te studeren. Omdat hij enkele grammofoonplaten met vioolmuziek wilde afspelen, kocht hij in 1954 een installatie maar hij zette het ding na vijf minuten af vanwege het erbarmelijke geluid.

Waarom klonk het geluid zo slecht? Bose ging op zoek naar vakliteratuur erover en ontdekte dat de filmstudio's en platenmaatschappijen geen belang hechtten aan goed geluid. Bose ging zelf onderzoek doen en behaalde resultaten die gepatenteerd werden. Daarmee ging hij langs makers van luidsprekers maar niemand was geinteresseerd. “In arren moede begon ik dus in 1964 een eigen bedrijf met Sherwin Greenblatt, een student van mij”, vertelt Bose. Greenblatt is nu de president van dit bedrijf.”

Het Bose-verhaal is een klassiek succesverhaal. Omdat geen bank geld wilde lenen, werd na het bijeenschrapen van een beginkapitaal later alle winst geherinvesteerd.

In 1968 kwam het bedrijfje met een eerste serie luidsprekers op de markt, de Bose 901 reflection speakers. Bose had uitgevonden dat als wij geluid waarnemen de weerkaatsing van dat geluid daar onderdeel van uitmaakt. Zijn luidsprekers produceerden dus zowel direct als weerkaatst geluid en bootsten daarmee de concertzaal na. Met zijn research naar de waarneming van geluid zette Bose zijn eerste schreden op het pad der psycho-acoustics. De eerste generatie luidsprekers was revolutionair, inmiddels is Bose aan zijn zesde bezig.

Bose is uitgegroeid tot de grootste luidsprekermaker ter wereld, het bedrijf heeft een omzet van meer dan 500 miljoen maar het is nooit naar de beurs gegaan. Het hoeft zich aan niemand te verantwoorden en over cijfers wordt vaak geheimzinnig gedaan. Er zijn alleen maar schattingen over het research-budget, de exacte omzetgroei en de winst. Doel van het bedrijf is jaarlijks met meer dan 10 procent te groeien. Het zegt wel iets dat Bose in november vorig jaar 375 miljoen dollar in contanten kon neerleggen voor de overname van U.S. Sound, op dat moment een onderdeel van Carver Corp.

Bose kende U.S. Sound goed omdat het dat bedrijf subcontracteerde toen Bose de officiele geluidsverzorger was bij de Olympische Winterspelen van Albertville en Calgary. U.S. Sound had de technologie die kwaliteitsgeluid over lange afstand kan verplaatsen zonder veel kwaliteitsverlies. “De ingenieurs van U.S. Sound likten hun vingers af toen zij onze research zagen”, zegt Nic Merks, wereldwijd manager van de audio-divisie bij Bose.

Nic Merks was zo ongeveer de eerste in Europa die begreep dat het geluid van Bose veel beter was dan al het bestaande. Het door uitgebreide research gesteunde bedrijf sprak hem aan. “Ik was bedrijfsleider bij Radio Peters in de Amsterdamse Van Woustraat”, vertelt Merks, die toen hij nog in Nederland woonde Niek heette. “Vanuit de schuur van ons huis in Osdorp werd ik meer dan twintig jaar geleden importeur voor Nederland, samen met mijn broer Jos.” Merks was de eerste algemeen manager voor Europa en kwam vijf jaar geleden naar Framingham. Nic is nu general manager en Jos is directeur van Bose Nederland.

In Nederland heeft Bose altijd veel liefhebbers gehad. In omzet heeft marktleider Bose er een marktaandeel van 22,6 procent. In Duitsland is het marktaandeel 21,9 procent en voor heel Europa is het cijfer 18,5 procent. Het marktaandeel van Bose in de VS is 38,6 procent. Hier verkoopt Bose vrijwel uitsluitend direct. De verklaring daarvoor is dat de kwaliteit van de verkopers enorm daalt. Vanaf het begin heeft Bose speciale demonstratie-apparatuur beschikbaar gesteld maar met sommige produkten werkt dat niet eens meer. Toen Bose rechtstreeks aan de consument verkocht steigerde de detailhandel, maar opmerkelijk genoeg begon de vraag in de winkel na enige tijd weer te stijgen. De firma Bose hoopt met dat argument ook zijn Europese winkeliers gerust te stellen als het de Wave Radio uitsluitend per telefoon gaat verkopen.