Van Mierlo is optimistisch; Kabinet wenst herbenoeming van v.d. Broek

NEW YORK, 27 SEPT. Het kabinet heeft besloten Europees commissaris Van den Broek, belast met buitenlands beleid, voor te dragen voor diezelfde post in de nieuw te vormen Commissie van de Europese Unie.

Het kabinet besloot hiertoe al vorige week vrijdag, maar de kandidatuur kwam gisteren definitief tot stand tijdens een gesprek in New York tussen Van den Broek en minister Van Mierlo (buitenlandse zaken). Beiden zijn daar voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties.

“Nederland maakt de meeste kans op een sterke portefeuille als we ervoor kiezen Hans van den Broek zijn portefeuille te laten houden”, zei minister Van Mierlo gisteren. “Van den Broek kent het klappen van de zweep en kent Brussel goed. Hij is begonnen met een portefeuille van niks en heeft er daarvan een van importantie van gemaakt.” De oud-ministers Kroes en Braks werden de afgelopen tijd ook voor een commissarispost genoemd, voor respectievelijk Transport en Landbouw.

Van Mierlo is optimistisch over de kansen van Van den Broek. “Ik ben onlangs wat voorzichtig geweest bij de benoeming van een nieuwe secretaris-generaal van de NAVO. Ik speel een kaart pas als ik redelijke kans heb om te winnen.” Op de vraag of hij geen rekening houdt met een nieuwe tegenslag na de mislukte gooi van oud-premier Lubbers naar het voorzitterschap van de Commissie, zei de minister: “Een herhaling van die kans zou ik graag missen.”

De beslissing of Van den Broek de post krijgt, wordt eind oktober, begin november verwacht in de zogeheten 'nacht van de lange messen'. Dan wordt door commissievoorzitter Santer en de voorgedragen EU-commissarissen welke kandidaten welke portefeuilles krijgen. “De hoofdzaak moet Van den Broek nu zelf bevechten. Hij moet voor zichzelf vechten”, aldus Van Mierlo. “Hij moet zijn portefeuille overeind houden.” De minister houdt er rekening mee dat die gedeeltelijk kan worden “uitgekleed”. Door de uitbreiding van de Commissie met vier nieuwe leden moeten er ook vier nieuwe portefeuilles worden ingesteld.

Volgens een Nederlandse topambtenaar is steeds de vraag geweest “hoe hebben we de beste kans om de zwaarste portefeuille te krijgen”. Besloten is te kiezen voor een “ingewerkte man”. Van Mierlo raakte naar eigen zeggen bij de laatste EU-top in Usedom onder de indruk van de rol van de commissaris voor buitenlandse zaken: “Die présence is heel belangrijk. Deze commissaris zit naast voorzitter Delors en heeft een inbreng die van invloed is op de buitenlandse politiek.”

Pag.2: 'Gevecht om portefeuilles is begonnen'

Van Mierlo zegt dat de kandidatuur van Van den Broek “vrij snel” tot stand is gekomen. “We konden niet zo lang meer wachten, omdat het gevecht om de portefeuilles al is begonnen.”

De betrokken Nederlandse topambtenaar: “Het is nu in Nederlands belang om met de ellebogen te gaan werken.”

Vorige week vrijdag ging de minister “op stel en sprong” naar Brussel voor een onderhoud over de kandidatuur met de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie, de Luxemburger Santer. Van Mierlo: “Santer kan geen garanties geven, ook niet over de aard van de portefeuille.” Maar volgens de hoge ambtenaar “heeft Santer de indruk gewekt dat hij Van den Broek steunt”, ook tegenover Van den Broek. “Santer wil hem houden. Ik denk dat hij die post krijgt. Hij is beter geplaatst dan wie dan ook”, aldus de ambtenaar die zich tevens optimistisch toont over het in tact houden van de portefeuille van het gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid.

De minister erkende de bezwaren die in de huidige regeringscoalitie zijn gerezen tegen een kandidatuur van Van den Broek. “Er werd gezegd: waarom weer een christen-democraat? Die hebben toch de verkiezingen verloren? Zijn wij niet eens aan de beurt? Maar partijpolitiek is van geen enkele betekenis geweest. Kok en ik hebben gezegd: wij knokken voor de sterkste portefeuille die we kunnen krijgen. Die portefeuile blijft weliswaar onzeker, maar met Van den Broek hebben we de minste onzekerheid over de aard van de portefeuille.” Van Mierlo zei dat een Nederlandse kandidatuur voor de posten Landbouw en Transport in de Europese Commissie achtereenvolgens “heel moeilijk” of “onhaalbaar” waren, onder meer wegens de concurrentie. Zo is volgens Van Mierlo voor Landbouw de huidige Deense minister van landbouw een grote kanshebber.

Van den Broek reageerde gisteren in New York “heel erg verheugd” op zijn kandidatuur en op de mogelijkheid zijn “werkzaamheden in de commissie voort te zetten met de huidige portefeuille”.