Studiopubliek maakt keuzes in de sociale zekerheid

Arm en rijk, Ned.1, 21.58-22.43u.

Arm en rijk is een zesdelige serie over keuzes in de sociale zekerheid. Het is een vervolg op het programma Op leven en dood dat de NCRV vorig jaar uitzond. Toen moest het publiek onder meer een keuze maken tussen een vrouw die haar borsten wilde laten verkleinen en een echtpaar dat via de niet-natuurlijke weg een kind wilde; een natuurlijke conceptie was niet mogelijk omdat de vrouw zich in een eerder huwelijk had laten steriliseren. Het publiek koos voor de vrouw met de grote borsten en vond de kinderwens van het echtpaar van een lagere orde.

Dit jaar staan keuzes in de sociale zekerheid centraal. In het eerste, slecht gemonteerde, programma moet een Salomonsoordeel worden geveld tussen de 66-jarige alleenstaande mevrouw De Nooij die moet rondkomen van de AOW plus een klein pensioen en het gezin Van der Meij met vijf kinderen.

De twee situaties zijn niet willekeurig gekozen. Immers het kabinet-Kok 'bevriest' volgend jaar de sociale uitkeringen, waaronder kinderbijslag en AOW. Daarnaast wordt de kinderbijslag gewijzigd. Zo gaat het bedrag voor gezinnen met meer dan twee kinderen niet meer omhoog. Dit geldt alleen wanneer het derde, (of vierde, of vijfde, enzovoorts) volgend jaar of later wordt geboren. Het gezin Van de Meij wordt door deze laatste maatregel niet getroffen, in tegenstelling tot wat presentatrice Violet ƒalkenburg beweert.

Arm en rijk druipt van de demagogie en verkeerde feiten. Zo wordt bijvoorbeeld beweerd dat de AOW-uitkering van mevrouw De Nooij (1240 gulden in de maand) volgend jaar met 50 gulden per maand wordt verlaagd. Onzin, de AOW-uitkering wordt volgend jaar niet gekoppeld aan de loonontwikkkeling in het bedrijfsleven, maar van een verlaging is geen sprake. De AOW bedraagt trouwens geen 1240 gulden, maar ligt 70 gulden hoger als rekening wordt gehouden met het vakantiegeld. En daar moet rekening mee worden gehouden, want er wordt gesproken over netto besteedbaar inkomen. Het kabinet-Kok introduceert voor AOW'ers zoals mevrouw De Nooij een speciale bejaarden-aftrek om de negatieve effecten van de ontkoppeling, gedeeltelijk, te compenseren. De koopkracht neemt volgend jaar met 0,25 procent af; in het rekenvoorbeeld van de NCRV daalt de koopkracht met ruim 4 procent.

Volgens mevrouw De Nooij is de AOW te weinig om van te leven “al jarenlang kan ik geen warm eten meer koken”. Je vraagt je af hoe de NCRV deze vrouw heeft gevonden in het bestand van de ruim twee miljoen AOW'ers, want volgens het Sociaal Cultureel Planbureau slaat 0,9 procent van de mensen met een minimum-uitkering wel eens een maaltijd over. Maar later in de uitzending blijkt dat mevrouw De Nooij geen onbekende is in actie-voerend Nederland; sinds 1982 is ze “in de strijd”.

De bezuiniging op de AOW is volgens de NCRV ongedaan te maken wanneer de premie met 12 gulden per maand wordt verhoogd. Het publiek wordt uitgedaagd om de beurs te trekken en dat levert 313,50 gulden op. Dit geld is inzet voor de tweede ronde van Arm en rijk, waarbij het gezin met de vijf kinderen wordt geïntroduceerd. Het echtpaar Van de Meij heeft een auto en de man beoefent de krachtsport. In tegenstelling tot mevrouw De Nooij zegt het echtpaar dat ze van het inkomen (2600 gulden per maand plus 1000 gulden kinderbijslag) kunnen rondkomen, ook na de bezuinging die volgens die volgens de NCRV de kinderbijslag zou reduceren naar 800 gulden per maand.

Van een evenwichtige vergelijking op minimum-niveau is dus geen sprake. Het publiek geeft massaal (32 voor en 7 tegen) de zak met geld aan mevrouw De Nooy. De dagelijkse trekking van de Lotto (Nederland 3; 21.55 uur) is minder voorspelbaar; de NCRV onthoudt de kijker een serieuze discussie over de toekomst van de sociale zekerheid.