Slechte tijden, slechte tijden

Link, donderdag 30.9., Ned.1, 20.25-21.11u.

Link is een negendelige dramaserie van IKON en KRO over randgroepjongeren. Die betiteling doet echter geen recht aan het merkwaardige, experimentele karakter van de reeks. De eerste twee afleveringen van elk ongeveer een half uur lijken meer op een documentaire, die gemonteerd is in het zenuwachtige en gefragmenteerde ritme van een videoclip. Zo verloopt de kennismaking met de hoofdpersonen nogal verwarrend: het duurt enige tijd voor uit al die quasi-ongestructureerde 'plakjes leven' zich het beeld aftekent wie wie is en in welke onderlinge relatie die mensen tot elkaar staan.

De schijnbaar documentaire opzet is nadrukkelijk de bedoeling. Regisseur Ruud Schuitemaker liet zijn jonge, ongeschoolde acteurs niet het scenario van Karel Eykman en Mary Michon (met wie hij eerder voor de IKON al Kanjers maakte) lezen. Wel trainde hij een jaar met hen en vertelde per scène globaal wat er moest gebeuren. Die werkwijze is te vergelijken met die van regisseur Ken Loach, die in zijn portretten van de onderkant van de Britse samenleving de acteurs ook vaak onwetend laat van zijn bedoelingen.

Het resultaat is soms verbluffend. In ieder geval heb je bij het kijken naar Link nooit het idee dat er geacteerd wordt. Het nadeel is dat het gebrek aan controle en inzicht van de acteurs vaak ook pijnlijk duidelijk wordt. De improvisaties ontaarden nogal eens in een potje door elkaar praten of schreeuwen. Dat lijkt even levensecht, maar in werkelijkheid staan mensen nooit zo op scherp om hun eigen ei te leggen dat ze nauwelijks meer op elkaar letten.

Het chaotische geluid (verzorgd door wijlen Roel Bazen) en het beweeglijke, soms ook zichtbaar geïmproviseerde camerawerk van Deen van der Zaken maken het resultaat minder geschikt voor de generatie die gewend is aan hechter geconstrueerde fictie, maar jongeren zullen er weinig moeite mee hebben.

Het is Schuitemaker en zijn medewerkers erg goed gelukt een beeld op te roepen van het, inderdaad chaotische leven van jongeren in een Nederlandse grote stad van de jaren negentig, die toevallig Utrecht heet. Een klein beetje aangezet (maar niet onrealistisch) is het onbegrip van de ouders van een jongen, die in de snackbar van zijn vader werkt, een Turks meisje, een dochter van een gescheiden vrouw met nieuwe vriend, een brommerkoerier die ook supporter is van FC Utrecht. Het 'daar komt niets van in', 'zo hadden we het niet afgesproken' en 'wij gaan niet naar de bioscoop vanavond' is niet van de lucht. De woede en frustratie ontlaadt zich in klein geweld, weglopen, racisme en uiteindelijk het zwichten voor de verleidingen van de grote stad: diefstal, drugshandel, prostitutie. Het lijkt de kortste weg naar economische onafhankelijkheid en dus de vrijheid.

Ook al doen de pogingen tot formeel en inhoudelijk realisme soms wat verkrampt aan, je blijft wel ademloos kijken naar Link, als je eenmaal gewend bent aan de ongebruikelijke stijl. Goed acteren is het niet, wat hier vertoond wordt, maar in ieder geval een stuk beter dan in pakweg Goede tijden, slechte tijden. Als een tegenhanger van de 'soap'-versuffing voldoet Link uitstekend.