Jeltsin zelfverzekerd naar top Washington

MOSKOU, 26 SEPT. De Russische president Jeltsin is gisteravond voor een driedaags bezoek in de Verenigde Staten aangekomen met de boodschap dat Rusland serieus moet worden genomen door politici én investeerders. De Russische president spreekt vandaag de Verenigde Naties toe. Morgen vliegt hij door naar Washington voor een serie ontmoetingen met ambtgenoot Clinton.

Het is de achtste 'top' tussen Jeltsin en een Amerikaanse president en Jeltsin is nog nooit zo zeker van zichzelf geweest als deze keer. Een jaar nadat tanks en commando's in zijn opdracht een einde maakten aan een opstand van het Russische parlement, geniet de president in eigen land een periode van relatief grote politieke stabiliteit. Het stelde hem in staat deze zomer liefst vijf weken op vakantie door te brengen. Het parlement is nog tot volgende week met reces. De nationalistische en communistische oppositie - door Jeltsins staf omgedoopt tot de 'onverzoenlijke oppositie' - is verdeeld over wie Jeltsins uitdager bij de presidentsverkiezingen van 1996 moet worden.

Het doel van het bezoek, zei Jeltsin vorige week, is inhoud geven aan het inmiddels vaak geroemde 'partnerschap' met de VS. De onderlinge verhouding moet pragmatischer worden en leiden tot permanente samenwerking. “Ik maak me zorgen dat ons partnerschap meer wordt gekenmerkt door discussie dan door pragmatisme. Soms wordt het zelfs gekenmerkt door [Amerikaanse] druk. Wij moeten deze onevenwichtigheid corrigeren.”

Een onderwerp dat wat Moskou betreft aan de test van het 'partnerschap' zal worden onderworpen, is de Russische rol in de ex-Sovjet-republieken. Vorige week publiceerde Ruslands buitenlandse inlichtingendienst een rapport waarin de herintegratie van de voormalige Sovjet-Unie - minus de Baltische landen - als een logische ontwikkeling werd geschetst, waartegen 'krachten in het Westen' zich echter verzetten. Die Westerse houding moet veranderen, aldus het rapport.

Jeltsin zei gisteren bij zijn vertrek uit Londen, waar hij tijdens een 'tussenstop' een ontmoeting had met premier Major, dat Amerika niets doet om Rusland bij zijn vredesoperaties in de voormalige Sovjet-Unie te helpen. Intussen heeft het Moskou wel gevraagd deel te nemen aan de invasie van Haïti. “Waarom zouden we ons in Haïti moeten laten meesleuren? Ik weet niet eens waar het ligt”, zei de president grappend. Rusland streeft al langer naar politieke goedkeuring van en liefst financiële hulp aan zijn militaire operaties in de Kaukausus en Centraal-Azië.

Een tweede politieke kwestie is het wapenembargo tegen Bosnië. Rusland is, net als Groot-Brittannië en Frankrijk, tegen het opheffen daarvan, terwijl de Amerikaanse regering daartoe juist wil overgaan nu de Bosnische Serviërs weigeren het internationale vredesplan voor Bosnië te aanvaarden. Jeltsin heeft daarover met Major gesproken en die gaf Washington alvast een waarschuwing tegen het eenzijdig opheffen van het embargo. “We gaan weer een erg moeilijke periode tegemoet over Bosnië”, zo zei de Britse premier. “Het is erg belangrijk dat Europa, Rusland en de Verenigde Staten deze keer zeer nauw blijven samenwerken.”

Behalve politieke kwesties zullen ook economische onderwerpen ter sprake komen. “We vragen niet meer om hulp. We zullen spreken over het uitvoeren van gemeenschappelijke projecten en investeringen in Rusland”, zo zei Jeltsin dit weekeinde. Eén van die projecten is wat Moskou betreft het noodlijdendebedrijf ZiL. Jeltsin heeft vorige week staatssteun gelast voor deze mammoet-vrachtwagenfabriek en hij hoopt dat Amerikaanse investeerders bereid zijn het bedrijf verder terzijde te staan. Concreet biedt hij tien procent van de aandelen te koop aan.

Over de inhoud van zijn toespraak tot de VN heeft Jeltsin tot nu toe niets willen zeggen. “Het is de eerste keer dat een Russische president de Algemene Vergadering toespreekt. Het is een serieuze zaak en ik ben er daarom een beetje nerveus over.”