Gymnasia ontdekken commerciële markt; 'Bedrijven sturen hun werknemers naar onze computerlessen'

Latijn, wiskunde, Spaans, maar ook een 'wijncursus' en 'conflictbeheersing'. Steeds meer middelbare scholen verzorgen in de avonduren commerciële cursussen. Ouders van leerlingen krijgen korting.

ROTTERDAM, 26 SEPT. Komt het door de dia met het feeërieke vergezicht over Rome of zijn het de spartelende nymfen in hun naakte schoonheid? De vriendinnen B. Vrolijk en I. van Bloois wanen zich al een uur lang in de stad op de zeven heuvelen. Samen met veertien andere belangstellenden van middelbare leeftijd gaan ze op in de diaserie van gymnasiumleraar G. van Nieuwenhuizen, die zijn gehoor in volzinnen meesleept op een kunsthistorische wandeling. Al bij de introductieles voor haar twaalfjarig zoontje was Vrolijk gevallen voor zijn eruditie. Toen ze hoorde dat het Rotterdamse Marnix Gymnasium met avondcursussen begon, heeft ze zich direct aangemeld. “En natuurlijk bekronen we dit met een reisje Rome”.

Sinds afgelopen week kunnen geïntereseerden voor tien gulden per uur een tiental verschillende avondcursussen volgen bij het Marnix Gymnasium in Rotterdam. De school hoopt met de opbrengst een deel van een verbouwing te bekostigen, waarvoor het ministerie geen geld geeft.

Op zoek naar alternatieve inkomsten ontdekten de ouders en docenten van het Marnix Gymnasium “behalve de filantropie ook de commercie”, aldus rector J. G. Radstake over zijn initiatief. De school richtte een stichting op die voor breed publiek onder andere cursussen Latijn, filosofie, wiskunde, Spaans en 'televisie nader bekeken' begon. De cursussen worden kosteloos gegeven door overwegend docenten uit eigen huis. Radstake: “Volwassenen vervelen zich soms dood. Ze willen hun kennis opfrissen, hun sociale leven invullen. Of ze zeggen: mijn hele gezin kan het, ik wil ook. Welnu, wij hebben ons curriculum en onze docenten. Een mer à boire dunkt me.” Hij constateert dat de animo groeit. “De belangstellenden zijn heus niet alleen burberries, hockeyers en andere 'Youp van 't Hek-typen'. Cultuur is voor alle mensen. Er is een markt die we aanboren, en ik verwacht een olievlekwerking.”

Het initiatief van het Marnix Gymnasium is geen novum. Vier jaar geleden maakte de minister de weg vrij voor het zogeheten contractonderwijs op middelbare scholen. En hoewel het departement geen cijfers bijhoudt is zonneklaar dat sindsdien de markt niet alleen door scholen voor beroepsonderwijs is betreden. Steeds vaker verzorgen categoriale gymnasia en scholengemeenschappen commerciële avondcursussen, gegeven door eigen docenten. Rector P. van Tuinen van het Christelijk Gymnasium in Utrecht - waar jaarlijks omstreeks honderd ouders zeven verschillende cursussen volgen - spreekt over “een trend, nu de minister de geldkraan steeds verder dichtdraait”. Hij ziet zijn gymnasium uitgroeien tot “een kennisinstituut in optima forma, waar overdag scholieren en 's avonds andere belangstellenden terecht kunnen”.

Scholen zien twee voordelen in hun cursussen, leert een rondgang langs acht ondernemende scholen door heel Nederland. Het levert geld op, al kunnen de baten nooit heel hoog worden, omdat contractonderwijs vaak is ondergebracht in stichtingen zonder winstoogmerk. Met het geld trekken ze extra docenten aan of bekostigen ze een verbouwing. Bovendien raken de deelnemende docenten door hun lessen voor een aandachtig gehoor weer enthousiast voor hun vak.

Het avondcurriculum wordt in veel gevallen afgestemd op de luimen van cursisten. Het Stedelijk Gymnasium in Haarlem geeft naast lessen 'Shakespeare lezen', ook een cursus conflictbeheersing en een MS-DOS-cursus op verzoek. En het Alberdingk Thijm College in Hilversum (MAVO, HAVO en VWO) heeft vorig schooljaar voor driehonderd belangstellenden 25 verschillende cursussen verzorgd: van computerlessen en een wijn- en typecursus tot een workshop 'Duits voor op de wintersport'. Het leverde de school in totaal zo'n 65.400 gulden op. Ouders van leerlingen en dubbele inschrijvers krijgen tien procent korting op het cursusgeld van maximaal 25 gulden per uur. “Veel bedrijven sturen hun werknemers naar onze computerlessen omdat we zo goedkoop zijn”, vertelt cursuscoördinator O. Budde. Het liefst zou hij de deelnemers na afloop van een cursus een diploma mee naar huis geven (“een verzilvering van prestaties trekt meer publiek”), maar dat is middelbare scholen niet toegestaan, omdat de scholen daarmee het gesubsidieerde dag- en avondonderwijs voor volwassenen in de weg zouden zitten.

Niet iedereen is even verguld met de taakuitbreiding van middelbare scholen. Rector A. Wintjes van het Gymnasium Beekvliet in St. Michielsgestel, tevens voorzitter van de Vereniging van Rectoren van Zelfstandige Gymnasia toont zich bezorgd. “Culturele uitstraling kan geen kwaad. Maar ik vind dat we het al druk genoeg hebben met onze eigen leerlingen. Je moet oppassen dat de aandacht voor die taak niet verslapt als je 'dubbelschooltje' gaat spelen.”

Zijn collega A. Schneiders van Gymnasium Het Juvenaat in Bergen op Zoom valt hem bij. Zijn school is dit jaar gestopt met computercurssusen en geeft alleen nog een filosofiecursus. “We moeten ons concentreren op zaken die voortvloeien uit ons gymnasiaal curriculum. Anders gaat al je energie op aan concurrentie en wij zijn lang nog niet zo doorgewinterd in alle markttrucjes.” Ook de onderwijsinspectie is niet onverdeeld gelukkig met de ontwikkeling. Toezicht op het contractonderwijs ontbreekt, aldus een woordvoerder. “We weten er nauwelijks iets van. De inspecteur heeft geen wettelijke bevoegdheid bij deze cursussen. We proberen wel in de gaten te houden dat het andere onderwijs niet in het gedrang komt. Overigens doet deze bedrijvigheid me vreemd aan in het licht van alle publiciteit over de zwaar belaste leraar.”