Een marathon lang bonken handen op rubberen hoepels

AMSTERDAM, 26 SEPT. Een half uur voor de winnende loper in de Amsterdam City Marathon kwam het tweetal aanrijden. Diep voorover gebogen, met hun stevige bovenarmen op de wielen slaand. John van Buren won de sprint eenvoudig. Omdat zijn benen zijn geamputeerd kan hij in de sprint meer snelheid maken dan zijn concurrent Piet van Dijk, van wie zijn ene been voor hem hangt aan het frame van de rolstoel.

De twee wheelers, rolstoelatleten, reden gisteren de ruim 42 kilometer in 1 uur en 47 minuten, met een gemiddelde snelheid van ongeveer 23 kilometer per uur. Van Buren verbeterde zijn parcoursrecord met ruim een half uur. Hij was de snelste van veertien deelnemers. Dat hadden er meer kunnen zijn als niet op dezelfde dag in Berlijn het wereldkampioenschap werd gereden. Daar verbeterde de Zwitser Heinz Frei zijn eigen wereldrecord tot 1.22.19. De Nederlandse deelnemers, Arco de Graaf en Iwan van Breemen, eindigden in Berlijn bij de eerste tien met een tijd van ongeveer 1.34.

“Ik ben sinds twee jaar topsporter”, zei de 32-jarige Van Buren na de wedstrijd. Hij gebruikt als criterium dat hij zes keer per week traint. Maar het verschil met de wereldtop is verklaarbaar. Van Buren drinkt af en toe een pilsje, heeft een vrouw en een dochter en kan daardoor niet voor 100 procent voor zijn sport leven.

Na de finish stroopte hij de met stevig tape omzwachtelde handschoenen van zijn handen. Zijn armen, met beschermende banden om zijn biceps, trilden na van de inspanningen. Een kwartier later stapte hij van zijn race-stoel over in zijn gewone rolstoel. Dat zit gemakkelijker. Bij de prijsuitreiking kreeg hij een beker, een geldprijs, een camera, een bos bloemen en drie zoenen van Erica Terpstra, de staatssecretaris van sport.

Van Buren, vroeger in de rolstoel tafeltenniskampioen en enthousiast basketballer, is de nummer drie op de Nederlandse ranglijst en lid van een sponsorploeg: Van Dam en dochter. Er zijn in Nederland ongeveer veertig fanatieke wheelers, hun Road Runners Club heeft tachtig leden. De club heeft dit jaar achttien wedstrijden op het programma staan, waar de wheelers apart van de lopers mogen starten of waar alleen wheelers aan meedoen.

De flitsende wedstrijd-stoel van Van Buren komt uit de Verenigde Staten en kost ongeveer zevenduizend gulden. Het lichte racemonster is niet te vergelijken met een gewone, zwaardere rolstoel. De berijder zit lager tussen de schuin naar binnen staande, grote achterwielen. Voorop rolt slechts één klein wieltje, dat rechtuit wijst, maar gestuurd kan worden voor de bochten.

Om zich voort te bewegen slaan de wheelers met samengebalde handen, de duimen naar buiten, op ronde, zwart rubberen hoepels, die halverwege de spaken van het achterwiel zitten. De hoepels worden voor een beter houvast bestreken met kleverige hars. Met een uitstekende knuppel aan het wiel zou de stoel harder kunnen, maar dat mag niet volgens de reglementen.

Door de zon was het gisteren te warm voor de lopers. Voor Van Buren was het weer perfect. “Bij regen komen we niet meer vooruit. Dan heb je geen grip meer op de hoepels.” Hij was tevreden over het parcours in Amsterdam en hoopt alleen dat ze volgend jaar touwen tussen de tramrails kunnen leggen. Er bestaat altijd het gevaar dat de wielen daar in vast komen te zitten. Fantastisch was wel dat de wheelers dit keer konden overnachten, eten en douchen in het revalidatie-centrum aan de Overtoom. En ze mochten vanaf het Museumplein voor de lopende meute uit rijden.

De wheelers waren voor het eerst opvallend aanwezig op de marathon in 1986 in Rotterdam. Toen liep Densimo het wereldrecord, maar werd hij op de Coolsingel voorafgegaan door Gerrit Pomp. In Rotterdam starten de rolstoelen nog gelijk met de lopers. Bijzonder onhandig, want op de eerste meters zijn de wheelers langzamer, maar daarna veel sneller. “Het is heel raar dat we in Rotterdam niet eerder weg mogen”, zei Van Buren. “Daar verzinnen ze allemaal smoesjes voor, terwijl het parcours al uren van te voren is afgezet. Daarom gaan wij ieder jaar naar Londen, waar ook de televisie de wedstrijd van de wheelers laat zien.”

De sport is de laatste jaren steeds populairder geworden, maar wordt bedreigd door bezuinigingen. “Het is de duurste gehandicapten-sport”, vertelde Van Buren. “Vroeger kreeg je twee stoelen: een gewone en een voor de sport. Maar met de nieuwe Wet Voorzieningen Gehandicapten moet je die tweede zelf betalen. Niet iedereen kan vijf- tot tienduizend gulden op tafel leggen. Het wordt misschien wel weer zoals vanouds: voor de ramen zitten.”