Wijzigingen Duitse grondwet aangenomen

BONN, 24 SEPT. De Bondsraad, de Duitse Eerste Kamer, heeft gisteren ingestemd met de ingrijpendste wijziging van de grondwet sinds de oprichting van de Bondsrepubliek in 1949.

Milieubescherming en bestrijding van de discriminatie van gehandicapten werden als 'staatsdoel' in de constitutie opgenomen. De Bondsdag had al eerder ingestemd met de wetswijziging.

Staatsdoelen staan in Duitse grondwetten doorgaans in hetzelfde hoofdstuk als grondrechten, maar kunnen niet bij de rechter worden 'opgeëist'. Zo wordt voorkomen dat bijvoorbeeld milieugroepen naar de rechter stappen om met een beroep op de grondwet de sluiting van een kerncentrale af te dwingen. Milieubescherming wordt staatsdoel “in verantwoordelijkheid voor toekomstige generaties”.

Tevens komt in de grondwet te staan: “Niemand mag wegens een handicap worden benadeeld.” Deze bepaling komt na geruchtmakende processen waarbij vakantiegangers van reisbureaus een deel van het geld terugvorderden omdat in hetzelfde hotel gehandicapten waren ondergebracht. Ook worden gehandicapten geregeld op straat aangevallen door extreem-rechtse jongeren.

De gelijke rechten voor man en vrouw stonden al in de grondwet. Nu wordt echter een bepaling toegevoegd die de staat oproept zich actiever voor de daadwerkelijke verwezenlijking ervan in te zetten.

De federale structuur van de Bondsrepubliek wordt versterkt door de terreinen uit te breiden waarop het principe van “concurrerende wetgeving” van toepassing is. Deze federale wetten kunnen alleen met goedkeuring van de Bondsraad, de vertegenwoordiging van de zestien deelstaten, in werking treden. Naast de concurrerende wetgeving kent het Duitse staatsrecht ook exclusieve wetgevingsbevoegdheid. De Bond heeft bijvoorbeeld het exclusieve primaat voor het buitenlands beleid en defensie. De deelstaten mogen zelfstandig over onder meer cultuur en onderwijs beslissen.

De grondwetsherziening had vertraging opgelopen omdat er onenigheid was gerezen tussen Bondsdag en Bondsraad over de versterking van de macht van de deelstaten. Het nu aanvaarde compromis is bereikt in de bemiddelingscommissie die geschillen tussen beide kamers van het Duitse parlement moet oplossen. Bondskanselier Helmut Kohl (CDU) had vergeefs geprobeerd juist de federale regering meer macht te geven. Dit plan werd ook door deelstaten met een CDU-premier gedwarsboomd. (AP, Reuter)