Meer dan 200.000 Indiërs op de vlucht voor de longpest

BOMBAY, 24 SEPT. De uittocht uit de Westindiase stad Surat van mensen die vluchten voor de gevreesde, uiterst besmettelijke longpest, houdt aan. Volgens sommige berichten hebben inmiddels meer dan 200.000 inwoners in paniek de benen genomen. De autoriteiten doen hun best de plaag zoveel mogelijk tot Surat te beperken en zij sporen mensen aan de stad niet te verlaten.

Officiële berichten spraken gisteren van ten minste 44 doden. waarnemers in de stad meldden echter dat het dodental de honderd al ruimschoots is gepasseerd. De ziekenhuizen in Surat - de stad telt een bevolking van tegen de twee miljoen zielen - zijn overvol. “Ik kan me niet veroorloven te sterven”, jammerde een vrouw in Surat die was opgenomen met de symptonen van longpest, tegenover het persbureau Reuter. “Ik heb drie kleine kinderen voor wie ik moet zorgen.”

Artsen klaagden over een gebrek aan medicijnen. Volgens andere berichten wisten veel medici zich geen raad met de pest, omdat die zich al geruime tijd niet meer had voorgedaan in dit deel van India.

Waardoor de ziekte, de meest dodelijke variant van de pest, weer is opgedoken is nog niet vastgesteld, maar vermoedelijk houdt het tijdstip verband met de overvloedige moessonregens van de laatste maanden. In zulke vochtige omstandigheden gedijen ratten en rattevlooien uitstekend.

In New Delhi verklaarde de Indiase minister van volksgezondheid gisteren dat “er volstrekt geen reden tot paniek is”. Hij voorspelde dat de ziekte spoedig onder controle zou zijn. De regering heeft echter wel vaker de neiging gehad de zaken onschuldiger voor te stellen dan zij zijn.

New Delhi deed vorige week eveneens luchtig over een korte oprisping van builenpest in het gebied in de provincie Maharashtra, waar zich vorig jaar een verwoestende aardbeving voordeed. Volgens de regering kwam door de builenpest niemand om het leven, andere berichten spraken echter van ettelijke doden.

Aanvankelijk ontkenden de autoriteiten ook eenvoudig dat er sprake was van longpest in Surat en zeiden dat het om een andere ziekte ging, maar onderzoek heeft inmiddels uitgewezen dat de bacil van de gevreesde longpest er wel degelijk voorkomt en zijn dodelijke werk doet.

Dat India niet meer serieus rekening hield met een terugkeer van de pest, die in het verleden dikwijls reusachtige slachtingen aanrichtte onder brede lagen van de bevolking, blijkt uit het feit dat de autoriteiten in de grote handelsmetropool Bombay, zo'n 270 kilometer ten zuiden van Surat, onlangs de laatste voorraden vaccins tegen de pest lieten vernietigen. In 1945 kwamen er nog 12.000 mensen om het leven bij een pestepidemie in Bombay, dat in die dagen nog bij lange na niet de circa 12 miljoen inwoners van tegenwoordig telde. En ook sindsdien bleef de pest nog ruim twintig jaar een regelmatige gast in de stad.

Nu maakt Bombay zich zorgen over het gebrek aan medicijnen en vaccins, al heeft er zich tot dusverre geen enkel geval van pest in de stad voorgedaan. Vooral de talrijke sloppenwijken met hun gebrekkige hygiëne, waar volgens sommige schattingen bijna de helft van de bevolking woont, zijn in principe kwetsbaar. Het voornaamste farmaceutische bedrijf in de stad heeft gezegd op zijn vroegst binnen tien dagen aan de behoefte aan medicijnen te kunnen voldoen.

In de deelstaat Gujarat, waarin Surat ligt, worden er al sinds enkele dagen op grote schaal maatregelen genomen om de pest te beteugelen. In Surat zelf wordt er met luidsprekers opgeroepen antibiotica te slikken en de bewoners worden aangespoord een zakdoek voor mond en neus te houden tegen het gevaar van besmetting. De meeste waarnemers menen dat vooral de sloppenwijken gevaar lopen.

Een medewerkster van de Aga Khan Healthservice in Bombay, die eerder op de dag telefonisch contact had gehad met Surat, citeerde inwoners van de stad die zeiden dat de angst van de drommen vluchtelingen erg overdreven was. Tegelijkertijd gaf zij echter toe dat het lagere personeel van haar organisatie in Surat eveneens de wens te kennen had gegeven de stad te verlaten.

Surat is een voor Indiase begrippen welvarende stad met een lange traditie van entrepreneurschap. Vooral de zijde- en diamantnijverheid zijn er sterk ontwikkeld. De relatieve welvaart heeft honderdduizenden arme werkkrachten van elders aangetrokken. Zodra er zich ongeregeldheden voordoen in Surat, of het nu om religieuze twisten gaat of om een epidemie, verlaten deze mensen die niet erg honkvast zijn in grote getalen de stad.

Reizigers uit het nabijgelegen Ahmedabad vertelden dat gisteravond reeds treinen naar Bombay niet meer in Surat stopten. Ook vandaag was het treinverkeer van en naar Surat deels gestremd. Ook werd er in de miljoenenstad Ahmedabad op grote schaal het verdelgingsmiddel DDT verspreid tegen de ratten en meer in het bijzonder de rattevlooien die de ziekte overdragen.

De vrees dat de plaag naar Bombay overslaat, is zeker niet ongegrond. Er bestaan bijzondere intensieve contacten tussen de deelstat Gujarat en Bombay. De Gujarati's spelen een hoofdrol in de Bombayse economie. De meest gesproken taal op de beurs van Bombay, verreweg de belangrijkste van India, is niet het Engels of het Maharati van de provincie Maharashtra, waarvan Bombay de hoofdstad is, maar het Gujarati.