Kabinet berust in executie van Van Damme

DEN HAAG/SINGAPORE, 23 SEPT. De Nederlandse ingenieur Johannes van Damme is vanochtend vroeg om zes uur lokale tijd in de Changi gevangenis in Singapore opgehangen. De Nederlandse regering neemt geen diplomatieke maatregelen tegen Singapore wegens de executie van de 59-jarige ingenieur.

Van Damme werd vorig jaar ter dood veroordeeld wegens drugssmokkel. De douane van Singapore arresteerde hem in september 1991 op het vliegveld van Singapore met meer dan vier kilo heroïne in zijn koffer.

Pogingen van de Nederlandse regering en Amnesty International om voltrekking van het vonnis te voorkomen, bleven zonder resultaat. Een gratieverzoek van koningin Beatrix werd niet gehonoreerd. Van Damme is de eerste Europeaan die in Singapore ter dood is gebracht.

Minister Van Mierlo (buitenlandse zaken) reageerde vannacht met “een gevoel van ontzetting” op de uitvoering van de doodstraf. Maar hij voegde eraan toe dat hij “niet het voornemen heeft om maatregelen tegen Singapore voor te stellen”.

Ook de coalitiepartijen PvdA, VVD en D66 voelen niets voor diplomatieke maatregelen. Wel zal de Kamer volgende week in een debat met Van Mierlo nagaan of het kabinet zich voldoende heeft ingespannen om de executie van Van Damme te voorkomen.

De Singaporese minister Shanmugam Jayakumar (buitenlandse zaken) heeft vandaag op een bijeenkomst van ministers van buitenlandse zaken van de Europese Unie en de ASEAN in Karlsruhe om begrip gevraagd voor de executie. Hij zei dat de wet moet worden gerespecteerd en dat de geloofwaardigheid van het rechtssysteem afhangt van het uitvoeren van vonnissen.

Van Mierlo kreeg gisteren te horen dat een verzoek aan zijn Singaporese collega om het vonnis uit te stellen voor een onderzoek naar nieuwe feiten, was afgewezen. Ook een verzoek om clementie van de Duitse minister van buitenlandse zaken Kinkel, als voorzitter van de Europese Unie, aan de president van Singapore werd gisteren afgewezen.

De voorstelling van zaken dat de CRI, de Centrale Recherche Informatiedienst, Johannes van Damme “runde” als informant, berust volgens Van Mierlo niet op waarheid. Het ministerie schrijft wel dat er enige grond bestaat voor het vermoeden dat de Nigeriaanse onderwereld op de hoogte was van die contacten.

Een rechercheur van de CRI spreekt in een op verzoek van Buitenlandse Zaken gemaakt rapport echter over een goede samenwerking met Van Damme bij de bestrijding van een Nigeriaanse bende.

Pag.3: Diplomatieke stappen nu 'weinig zinvol'

Van Mierlo stuurde de Kamer vannacht een uitvoerige verklaring waarin hij een overzicht geeft van de acties die de regering heeft ondernomen. De regering zegt in de verklaring dat het proces tegen Van Damme “correct en zorgvuldig” is uitgevoerd. “Het gaat niet om kritiek op de procesgang”, zo meent Van Mierlo, “maar om principiële bezwaren tegen de doodstraf”.

Van Mierlo noemde het “weinig zinvol” om de diplomatieke relaties ter discussie te stellen. Van Mierlo bespreekt vanmorgen de executie in de ministerraad. Hij zal derhalve niet afreizen naar Duitsland voor een informele ontmoeting tussen de landen van de Asean en de Europese Unie.

PvdA-fractiespecialist M. Van Traa stelt dat de executie “hoe dan ook sporen” zal achterlaten in de betrekkingen met Singapore, maar eiste geen concrete stappen. F. Weisglas (VVD) vindt dat Nederland de rechtsgang moet respecteren, “ook al is deze uitkomst teleurstellend”. B. van den Bos (D66) vindt dat een diplomatieke breuk “geen redelijk doel dient”. Het CDA kon vanochtend nog geen mening geven.

In Singapore zijn 76 mensen, van wie de helft afkomstig uit het buitenland, ter dood gebracht sinds in de jaren zeventig de doodstraf staat op drugsmisdrijven. Van Damme is voorzover bekend de derde Nederlander die na de Tweede Wereldoorlog in het buitenland is geëxecuteerd. In Denemarken werd kort na de oorlog een Nederlander geëxecuteerd wegens collaboratie met de Duitsers. In 1975 werd L. Aronson in Irak als 'zionistische spion' geëxecuteerd.

Volgens gegevens van Amnesty International wordt in 103 landen de doodstraf nog toegepast. In 1993 werden 1.823 mensen ter dood gebracht; 3.760 mensen waren ter dood veroordeeld.

De autoriteiten in Singapore hebben het stoffelijk overschot van Van Damme vanochtend vrijgegeven aan de familie.