Russen importeren Russische kunst voor verkoop in eigen land

MOSKOU, 22 SEPT. Zeventig jaar lang hebben kunstverzamelaars, smokkelaars en ambtenaren naar wegen gezocht om Russische kunst naar het buitenland te brengen, maar nu gebeurt het andersom. Op een tentoonstelling die deze week in Moskou werd geopend, zijn zo'n vijftig Russische schilderijen te zien die onlangs naar Rusland zijn teruggehaald. Als het aan de organisatoren ligt volgen er nog veel meer. Er zijn namelijk kopers genoeg.

'Vier kunsten bv', het bedrijf dat de tentoonstelling organiseert, is vorig jaar opgericht door oud-medewerkers van het Poesjkinmuseum, de Tretjakovgalerij en het ministerie van cultuur. De onderneming wordt financi

eel gesteund door de Moskouse handelaar in levensmiddelen Markon, die markt ziet in de import van kunstwerken. Want hoewel directeur Michail Kamensky onderstreept dat “wij als leden van de intelligentia ons land willen helpen”, heeft de verkoop een belangrijke plaats in de activiteiten van 'Vier kunsten bv'.

“In Rusland is de markt voor Russische kunst de laatste jaren zo gegroeid dat de vraag hier nu groter is dan in het Westen”, zegt Kamensky. “De zogenoemde nieuwe Russen zijn ook bereid veel meer voor een werk te betalen dan veiling bij Sotheby's zou opleveren.”

Kamensky doelt op kunstverzamelende bedrijven, zoals de Inkombank en de Stolitsjny-bank, maar ook op succesvolle individuele ondernemers. “Die willen in hun grote appartementen en in hun nieuwe buitenhuizen toch ook iets aan de muur hebben hangen”, vertelt Kamensky. Deze nieuwe verzamelaars tonen een voorliefde voor Russische kunst, bijvoorkeur van bekende namen. “Het past nu eenmaal in hun cultuur dat zij iets aan de muur willen hebben waarover ze vroeger op school hebben geleerd. Denk maar niet dat iemand deze mensen kan overhalen iets te kopen waarvan ze nog nooit hebben gehoord.”

Dat is te zien op de expositie in het Centrale Huis van de Kunstenaars, één van Moskous bekendste tentoonstellingsruimten. 'Vier kunsten' is er in geslaagd werken bijeen te brengen van in Rusland geliefde negentiende-eeuwse schilders als Ilja Repin, Isaak Levitan en Michail Vroebel. In het algemeen domineert naturalistisch werk. Er is een klein hoekje met Russische avantgarde, maar avantgardekunst is niet zo populair bij potentiële kopers. Behalve omdat het avantgarde is, ook omdat schilders als Malevitsj en Kandinsky veel zijn nagebootst door vervalsers, vertelt Kamensky. “Als investering is het riskant.”

De 34-jarige Kamensky is de zoon van Chagall-kenner Aleksandr Kamensky. Ook de andere oprichters van 'Vier kunsten' beschikken behalve door hun vorige banen ook door hun families over goede contacten met verzamelaars van Russische kunst in het Westen. Het afgelopen halfjaar hebben zij heel Europa afgereisd. Er bleken genoeg verzamelaars te zijn die bereid waren bezittingen te verkopen toen zij hoorden dat de werken naar Rusland zouden worden teruggebracht. Verder speelde mee, zegt Kamensky, “dat niet alle emigrees het even gemakkelijk hebben in het Westen”. Hij bedoelt dat ze het geld nodig hebben.

Het overbrengen van de schilderijen naar Rusland is eenvoudiger dan de uitvoer ervan ooit geweest is. De ministeries van cultuur in de landen waar de werken worden aangekocht geven probleemloos toestemming omdat het niet om nationaal erfgoed gaat, zegt Kamensky. En de Russische autoriteiten beperken zich volgens hem tot het heffen van twintig procent BTW.

Niet bekend