'Rusland moet zich niet klein laten houden'

MOSKOU, 22 SEPT. De Russische buitenlandse inlichtingendienst heeft gisteren gewaarschuwd dat “invloedrijke kringen in het Westen” proberen Rusland klein te houden.

De waarschuwing staat in een rapport over de herintegratie van de landen van de voormalige Sovjet-Unie. Het rapport werd gisteren gepresenteerd, minder dan een week voordat president Jeltsin een topontmoeting heeft met zijn Amerikaanse collega Bill Clinton.

“Het proces van integratie tussen de voormalige Sovjet-republieken is een feit”, zei de chef van de buitenlandse inlichtingedienst, Jevgeni Primakov, op een persconferentie. “Maar invloedrijke kringen in het Westen zien Ruslands rol bij de vereniging als imperialisme.”

Het rapport schrijft de veronderstelde Westerse houding gedeeltelijk toe aan “de reële angst dat de middelpuntzoekende krachten in het Gemenebest van Onafhankelijke Staten de unie doen herleven als vijand van het Westen. Anderzijds is het een duidelijke poging de ontwikkeling van Rusland tot een wereldmacht te verhinderen.” Het rapport draagt als titel: 'Rusland-GOS: moet het Westen zijn houding veranderen?'

Het rapport beschrijft de economische, politieke en militaire integratie van voormalige Sovjet-republieken als een positieve ontwikkeling die de stabiliteit in de regio ten goede komt. Hun soevereiniteit zou door nauwere samenwerking niet worden aangetast. Behalve de onderlinge economische afhankelijkheid wordt als argument voor integratie ook de betrokkenheid van Turkije en Iran bij de conflicten in de Kaukasus genoemd. “Beide landen willen invloed uitoefenen als regionale supermachten. Als gevolg van hun betrokkenheid bij conflicten op het grondgebied van het GOS heeft er binnen die landen een politieke verschuiving naar rechts plaats en op basis daarvan ontstaan er nauwere betrekkingen tussen deze twee staten.”

Het rapport onderkent dat niet iedereen in Rusland voor herintegratie is, maar het noemt de tegenstanders niet bij naam. Vooral bij hervormingsgezinde politici bestaan er aarzelingen: zij zijn bang dat nauwere banden met noodlijdende economiën als die van Wit-Rusland en de Oekraïne de hervormingen binnen Rusland zelf in gevaar brengen. Het buitenland zou hierop inspelen. “Degenen die zich verzetten tegen integratie van de voormalige Sovjet-republieken hebben hun hoop gevestigd op de isolationistische krachten in Rusland en de republieken”, zo zei Primakov gisteren in zijn toelichting.

Het is niet de eerste keer dat Jevgeni Primakov op een politiek gevoelig moment een persconferentie geeft. In november vorig jaar waarschuwde hij dat de toetreding van Oosteuropese landen tot de NAVO het Russische leger zou dwingen tot 'tegenmaatregelen'. Primakov ontkende gisteren dat de publikatie van het rapport verband houdt met Jeltsins reis naar Amerika. Hij zei: “Zeker, de president wordt regelmatig op de hoogte gehouden van het materiaal dat de basis vormt van dit rapport. Maar de president heeft dit rapport zelf nog niet gezien.”