Nieuw economisch dal noopt Japan tot belastingprikkel

TOKIO, 22 SEPT. De Japanse regeringspartijen hebben vandaag besloten tot verdere belastingverlaging om de economie te stimuleren.

Juist gisteren werd bekend dat de Japanse economische groei in het tweede kwartaal tot stilstand was gekomen na een florissant eerste kwartaal. Dat is een bewijs dat de reusachtige 'oppep-pakketten' van de afgelopen jaren geen duurzaam herstel teweeg hebben gebracht.

In juni ging een belastingverlaging in. Deze belastingverlaging zou volgend jaar ophouden. Vandaag werd besloten de verlaging voor een deel permanent te maken.

Het begint er met de nieuwste cijfers over de Japanse conjunctuur op te lijken dat het patroon van vorig jaar zich herhaalt. Ook toen kromp in het tweede kwartaal de economie in na een florissant eerste kwartaal. In de zomermaanden trad een beetje herstel op, maar in het vierde kwartaal was het weer treurnis.

Voor deze zomermaanden wordt weer herstel verwacht. De uitzonderlijk hete zomer heeft de verkoop van airconditioners, bier, ijs, zomerkleding e.d. tot grote hoogten opgestuwd. Bovendien hielp de belastingverlaging.

Of deze belastingverlaging (van bijna zes biljoen yen - 100 miljard gulden) straks wordt doorgezet, hangt af van de conjunctuur. Gaat het met de economie beter, dan is tariefsverlaging minder nodig, aldus minister Masayoshi Takemura van financiën gisteren op een persconferentie in Tokio. Alleen een verruiming van aftrekposten en een verhoging van fiscale drempels (ter grootte van 3,5 biljoen yen) zouden permanent worden gemaakt.

De minister, die bij zijn aantreden nog dappere woorden sprak over het politieke primaat, had zich duidelijk tot woordvoerder gemaakt van zijn ambtenaren. Door belastingverlaging derft Financiën inkomsten. Bezuinigingen op een relatief kleine staatsbegroting (negen procent van het bruto binnenlands produkt) treffen vooral de bureaucraten zelf en hebben minder hun voorkeur. Financiën gruwt van geld lenen en wil daarom de btw verhogen. Maar daar zijn sinds jaar en dag de socialisten tegen: verhoging van de btw zou de consument nog meer uitbuiten.

Nadat de socialisten de afgelopen maanden al hun meeste ideologische bagage op de mestvaalt van hun partijgescheidenis hadden gegooid, kon dit er wel bij. Met ingang van april 1997 zal de btw worden verhoogd van drie naar vijf procent. De lagere overheden mogen daarvan straks één procent innen. Dat maakt de verhoging voor de Japanse burger al een beetje minder zichtbaar.

Financiën zal tot april 1997 geld moeten lenen om de belastingverlaging te financieren. Maar de bureaucraten hebben een troef achter de hand. Als de tariefsverlaging niet doorgaat, slaat straks de hele operatie per saldo om in een verhoging voor de Japanse belastingbetaler.