Amerikaanse meerkoet trekt gekleurd kuiken voor

Staat iemand er wel eens bij stil hoe tragisch het voor sommige ouders is dat ze hun kinderen niet voor het uitkiezen hebben? Dat vroeg Frits Abrahams zich onlangs in deze krant af aan het slot van zijn wekelijkse rechtbankverslag. Amerikaanse meerkoeten winden daar geen doekjes om, zo blijkt uit Nature (15 september). Zij geven keihard de voorkeur aan kuikentjes met opzichtige bonte veren, die significant meer eten krijgen toegestopt dan de wat grauwer bedeelde kuikens in het nest.

Dit is het eerste experimentele bewijs dat ouders hun kroost uitkiezen op grond van uiterlijke kenmerken. Dat biedt nieuwe aanknopingspunten voor de studie van het 'jeugdkleed', zoals dat bij vogels heet.

De meeste kuikens van wilde vogels zijn uitgerust met veilige schutkleuren. De Amerikaanse koet vormt daarop een spectaculaire uitzondering. Volwassen vogels zijn grauwzwart, met alleen een wit vlekje op de snavel. De kuikens daarentegen zijn getooid met fel oranje donshaartjes, die scherp afsteken tegen het zwarte dons. Bovenop de kop zit een knalrood kaal plekje.

Deze kermistooi is des te merkwaardiger als men bedenkt dat de jongen in hun eerste levensweken niet kunnen vliegen en daarom een gemakkelijke prooi vormen voor allerlei vijanden. De soort betaalt dus een zekere prijs voor dit bonte jeugdkleed en de vraag is welk voordeel daar tegenover staat.

Opvallend is, dat de oranje haren, die ruim twee centimeter lang zijn, alleen aan het uiteinde donzig zijn, de rest is helemaal kaal. Het kuiken ontleent er blijkbaar geen warmte aan, ze dienen louter als signaal.

Jonge koeten bedelen niet bij hun ouders door luidkeels te piepen, maar vooral door hun oranje dons en het kale plekje op hun kop te laten zien.

Onderzoekers van de Universiteit van Toronto deden een experiment waarbij de kuikentjes in twee groepen werden ingedeeld. Bij de ene groep werden de donshaartjes weggeknipt, de andere diende als controlegroep. Daarna werden voederfrequentie, groei en overleving van de kuikens op het nest bepaald.

In een geheel 'zwart nest' deden de kuikens het in alle opzichten precies even goed als in een geheel 'oranje nest.' Maar in 'gemengde nesten', waar bij de helft van de jongen het oranje dons was weggeknipt, hadden de niet behandelde soortgenoten in hetzelfde nest een opvallend voordeel. Ze werden vaker gevoed, groeiden sneller en hadden duidelijk meer overlevingskans. Blijkbaar leggen de ouders een uitgesproken voorkeur aan de dag. Volgens de onderzoekers ligt de voorkeur van de oudervogels mogelijk ten grondslag aan het ontstaan, in de loop der evolutie, van nogal overdreven kenmerken (zo bestaan er vogels met zulke lange sierveren dat ze nauwelijks meer kunnen lopen).

Koeten leggen een hele reeks eieren en beginnen intussen alvast te broeden, zodat er op een gegeven moment kuikens van uiteenlopende leeftijd in het nest op eten zitten te wachten. Ongeveer een week nadat het laatste ei is uitgekomen maken de ouders een verdeling, waarbij ze elk enkele oudere en enkele jongere kuikens voeren. De jongste kuikens krijgen het meest. Misschien gebruiken de ouders de kleur van hun kuikens om ze op leeftijd te selecteren. Drie weken oud zijn ze helemaal zwart en moeten ze voor zichzelf gaan zorgen.

Maar, zeggen de onderzoekers, het is gemakkelijker om een voorkeur bij dieren aan te tonen dan om die te verklaren.