Aristide toont onvrede over vergelijk-Haïti

WASHINGTON, 21 SEPT. De Haïtiaanse president in ballingschap, Jean Bertrand Aristide, is ontevreden over het akkoord dat de Clintonregering zondag met de Haïtiaanse junta heeft gesloten.

In een gisteren uitgebrachte verklaring uitte hij echter geen directe kritiek op de overeenkomst en noemde die zelfs niet eens. Wel zei hij dat de Amerikaanse regering trouw moest blijven aan het akkoord van Governor's Island dat vorig jaar met de Haïtiaanse leiders is gesloten. Daarin stond dat de militaire leiders het land moesten verlaten en alleen amnestie zouden krijgen als het parlement daarmee akkoord zou gaan. In het huidige akkoord staat niet dat de militaire junta na de machtsoverdracht op 15 oktober het land moet verlaten. Naaste medewerkers van Aristide hebben eerder wel directe kritiek geuit op het akkoord dat volgens hen collaboratie met de Haïtiaanse militaire junta betekent.

Gisteren werd een aanhanger van Aristide doodgeslagen door de Haïtiaanse politie, zonder dat de Amerikaanse troepen die in de buurt waren, ingrepen. De militaire junta heeft gisteravond een demonstratie-verbod afgekondigd. De voorzitter van de gezamenlijke staven, generaal John Shalikashvili zei dat Amerikaanse troepen geen politiewerk doen, “tenzij deze demonstraties of dit niveau van geweld zo groot worden dat het de algemene stabiliteit en de veiligheid van onze strijdkrachten bedreigt”. Door de sloppenwijken zal niet worden gepatrouilleerd, zodat Amerikaanse soldaten geen gevaarlijke verrassingen tegen komen zoals een jaar eerder in Somalië.

Aristide wil dat het ontwapeningsproces van de strijdkrachten meteen al begint. Volgens medewerkers van Aristide zou de Amerikaanse regering zich in een geschreven verklaring hebben verplicht om de Haïtiaanse militairen en politie binnen 24 uur te ontwapenen. Maar het Pentagon heeft een heel andere prioriteit. De generaals willen met zo min mogelijk vijandelijkheden te maken hebben tijdens het uitladen van de troepen en het materieel. Daarvoor is samenwerking met de junta vereist.

De Amerikaanse veiligheidsadviseur, Anthony Lake, en luitenant-generaal John Sheehan, zijn bij Aristide in Washington geweest om de situatie uit te leggen. Zij zeiden na het gesprek dat Aristide bereid zou zijn zijn medewerking te verlenen aan het akkoord. Aristide heeft een uitnodiging geaccepteerd om vandaag naar het Pentagon te komen, hetgeen ook zou wijzen op zijn bereidheid tot medewerking. De voormalige president en bemiddelaar met de Haïtiaanse junta, Jimmy Carter, heeft Aristide ook uitgenodigd voor een gesprek.

Amerikaanse functionarissen tonen wel begrip voor de teleurstelling van Aristide maar Democratische en Republikeinse Congresleden waren woedend. “Hoe durft deze onbeschaamde man te protesteren”, riep de Republikeinse Senator Malcolm Wallop woedend. De Amerikaanse regering vreest dat Aristide, die geen Amerikaanse marionet is en als gekozen president in Haïti grote populariteit geniet, trammelant kan veroorzaken tijdens de precaire landingsfase van de troepen.

Pas als de Amerikaanse strijdkrachten op de volle sterkte van 15.000 manschappen zijn, heeft de Amerikaanse regering de vrijheid om te beginnen aan de voorbereiding van de aankomst van Aristide. Gisteren waren er nog maar 6000 Amerikaanse soldaten. De bedoeling is dat er wapens van burgers worden opgekocht. Aristide's stille protest maakt zijn slechte imago in Washington er niet beter op. Hij wordt gezien als iemand die keizerlijk thuis in Washington wacht, tot de Amerikaanse troepen het vuile werk hebben opgeknapt, zonder te helpen met pogingen tot verzoening. Het Democratische Congreslid, David Obey, vroeg zich af hoe deze man de democratie in zijn land zou kunnen herstellen.

Shalikashvili waarschuwde gisteren dat er gemakkelijk Amerikaanse soldaten kunnen sneuvelen. “Niets wat we hebben gezien, neemt mijn bezorgdheid daarover weg omdat dit explosieve situaties zijn die zich elk moment kunnen voordoen en onze soldaten moeten er op zijn voorbereid, fysiek en mentaal”, zei hij.

De Amerikaanse Senaat heeft vandaag over de 'Operation Restore Democracy' gedebatteerd. De Republikeinen wilden niet akkoord gaan met een voorstel van de Democratische meerderheidsleider om president Clinton te prijzen “voor zijn leiderschap en vastberadenheid om democratie en stabiliteit onder het Haïtiaanse volk te herstellen”. Toch waren de Republikeinen tegen het stellen van een termijn voor de aanwezigheid van de Amerikaanse troepen. Vandaag zal de Senaat waarschijnlijk stemmen over een niet-bindende resolutie, die steun geeft aan de troepen maar weinig zegt over de missie zelf. De resolutie roept ook op tot het opheffen van de economische sancties van de VN en van de VS tegen Haïti en roept op tot zo snel mogelijke terugtrekking van de Amerikaanse troepen. Eergisteren heeft een overweldigende meerderheid van het Huis van Afgevaardigden een dergelijke resolutie aangenomen met een terughoudend compliment voor president Clinton.

Clinton heeft gisteren in een notitie voor het Congres de kosten van de militaire operatie geschat 500 tot 600 miljoen dollar tot februari 1996.