Singapore: executie van Van Damme is komende vrijdag

DEN HAAG, 20 SEPT. De 59-jarige Nederlandse zakenman Johannes van Damme, die sinds september in 1991 wegens drugssmokkel vastzit in de Changi-gevangenis in Singapore, zal vrijdag worden opgehangen. De Nederlandse regering onderneemt deze week nog een laatste poging om de executie van Van Damme te voorkomen.

Het ministerie van buitenlandse zaken heeft vanmorgen bevestigd dat zij twee weken geleden is ingelicht over de ophanging van Van Damme. Minister Van Mierlo deed vanmorgen “een klemmend beroep” op zijn Singaporese collega om Van Damme vrijdag niet ter dood te brengen. De PvdA vindt dat de executie van Van Damme gevolgen moet hebben voor de diplomatieke banden tussen Nederland en Singapore.

De familie van Van Damme is vorige week donderdag per telegram op de hoogte gesteld door de directeur van de gevangenis. In het telegram stond letterlijk: doodvonnis uitgesproken over Johannes Van Damme wordt voltrokken op 23-9-94. bezoek hem vanaf 20.9.94. vraag lichaam op op 23.9.94. Directie. Changi gevangenis Singapore. Ophanging heeft in Singapore traditioneel op een vrijdagochtend een uur voor zonsopgang plaats. Van Damme is de eerste Europeaan aan wie in Singapore de doodstraf wordt voltrokken.

De Singaporese advocaat van Van Damme, Edmond Perreira, wil het proces trachten te heropenen met nieuwe feiten over banden tussen de Nederlander en de Centrale Recherche Informatiedienst (CRI). Perreira, die vanmorgen geen commentaar wilde geven op de zaak, is van plan in Singapore een hernieuwd gratieverzoek in te dienen. Daarbij wijst hij op de contacten die Van Damme heeft gehad met de CRI in verband met oliefraude in Nigeria. In dat land woonde Van Damme van 1976 tot 1991. Volgens Van Mierlo was een misdaadkartel in Nigeria op de hoogte van de contacten tussen Van Damme en de CRI. Hij wees er echter ook op dat tussen de Nigeriaanse fraude en de drugssmokkel van Van Damme “geen verbinding” bestaat. “Dit is een andere zaak”, aldus Van Mierlo. Van Damme had echter verzocht om, ter bescherming van zijn familieleden in Nigeria, zijn contacten met de CRI niet op het proces in Singapore ter sprake te brengen.

De Nederlandse regering is reeds twee weken op de hoogte van de executiedatum van Van Damme. De terdoodveroordeelde in Singapore vernam deze datum vandaag, de familie werd vorige week ingelicht. “De regering heeft in stilte nagegaan of er nieuwe feiten naar voren zijn gebracht waardoor uitstel van het vonnis of verandering zou kunnen worden verzocht”, aldus Van Mierlo vanochtend. “Wij vinden dat inzake de doodstraf geen mogelijkheid onbenut mag blijven”. Nederland heeft daarop een onderzoek ingesteld naar de dossiers van de CRI om “nieuwe feiten” te vinden voor de omzetting van de executie in een andere straf.

Pag.7: Diplomatieke gevolgen onduidelijk

De CRI had deze feiten in 1993 in een rapport verzameld. De advocaten beschikten al sinds die tijd over de informatie die de verdediging van Van Damme nog naar voren wil brengen om het proces te heropenen.

Minister Van Mierlo wilde vanmorgen niet zeggen welke gevolgen de executie van Van Damme heeft voor de betrekkingen tussen Nederland en Singapore. Volgens PvdA-Kamerlid Van Traa moeten er diplomatieke gevolgen zijn als Van Damme vrijdag wordt opgehangen. “Mocht de executie inderdaad doorgaan dan moet de regering duidelijk maken dat er tussen Nederland en Singapore geen sprake kan zijn van 'business as usual'. Hij wil niet speculeren over de stappen die de regering concreet zou kunnen zetten. “Ik ga ervan uit dat de regering tot het uiterste gaat om te voorkomen dat de executie wordt uitgevoerd. Zij moet een Nederlands staatsburger beschermen tegen een straf die wij onmenselijk achten”, aldus Van Traa.Ook de VVD vindt dat de regering alles moet doen om te voorkomen dat de executie van Van Damme doorgaat. “Zij moet alle mogelijkheden ondersteunen die tot een herziening van het vonnis kunnen leiden”, aldus het VVD-Kamerlid F. Weisglas. Een executie mag volgens de VVD echter geen consequenties hebben voor de betrekkingen tussen Nederland en Singapore. “Het heeft geen positief effect om te gaan dreigen met een verslechtering van de betrekkingen, als al is gezegd dat Nederland de soevereiniteit van Singapore respecteert en de onafhankelijke rechtsgang aldaar erkent”.

De ambassadeur van Singapore in Brussel, M. Seet-Cheng, sprak twee weken geleden uitgebreid met de buitenlandwoordvoerders van PvdA, VVD, CDA en D66 in de Tweede Kamer. De Tweede-Kamerleden zeiden bij die gelegenheid te hopen dat 'omzichtige' druk op de ambassadeur tot een zodanige vertraging zal leiden dat Van Damme zijn zestigste verjaardag (volgend jaar) nog in gevangenschap zou kunnen doorbrengen.

In Singapore wordt bij veroordeelden van zestig jaar en ouder de doodstraf niet meer ten uitvoer gebracht. Eind juli diende ook koningin Beatrix nog een verzoek in bij de Singaporese president om het doodvonnis tegen Van Damme niet ten uitvoer te brengen. Het Europees Parlement nam gisteren een nieuw initiatief om Van Damme van de strop te redden. Voorzitter Hänsch van het Europees Parlement, C. Hänsch, stuurde een telegram naar de president van Singapore met het verzoek de straf niet uit te voeren.