Ook salonfähige vieze man is een vieze man

Bij de dood van Joop Wilhemus gewaagden alle berichten in de pers van een bijkans legendarische figuur, provo, voorvechter van een vrije seksuele moraal dan wel porno-pionier, miljonair en gastdocent aan de Utrechtse universiteit. Zeker, zijn rol als incestpleger kwam eveneens aan de orde, maar de teneur van de dagbladstukjes was er toch vooral een van een wat tragische rebel wiens ideeëngoed door het kerend tij was ingehaald. H.M. van den Brink kent Wilhelmus zelfs het odium toe van de man die een trend zette door met zijn besmette munten de wijk te nemen naar het buitenland (NRC Handelsblad, 13 september).

Maar, zoals Mitterrand onlangs nog eens benadrukte, de omgeving waarin een mens leeft, heeft zo zijn invloed. Zich progressief wanende links- en rechtsliberale cercles nodigden Wilhelmus uit om hem zijn act te laten opvoeren. Joop moet zich een Hollandse De Sade zijn gaan voelen. Zijn guerrilla tegen de Blijf van mijn lijf-huizen was echter ver beneden peil. Toen zijn Corine de relatie verbrak werd Ede, de woonplaats van haar ouders, volgeplakt met naaktfoto's van haar en reed Wilhelmus luid toeterend in zijn limousine rond de ouderlijke woning. En dan was er nog de drievoudige incestzaak met zijn dochters.

Van den Brink diept deze voorvallen niet uit. Hem vloeien zinnen uit de pen als 'Hij (Wilhelmus) voelde zich ook onbegrepen. En niet helemaal zonder reden'. Of: 'De volgende keer dat iemand sectie verricht op de roemruchte jaren zestig, verdient het aanbeveling om ook de rol van de penose in onze culturele revolutie nader te beschouwen.' 'Penose', kleeft daar niet een al te romantische bijklank aan? Hoe naïef en amoreel schetst de columnist een tijdperk dat ook dolgedraaide 'gelovigen', psychopaten en (machts-)wellustelingen opleverde. Maar waar vrijheid als het ultieme goed beleden wordt is het altijd slim om na te gaan wie er met de macht op de loop gaat.