Koopkracht kritisch bekeken

Grafiek: In de vandaag gepubliceerde Macro Economische Verkenning (MEV) voorspelt het Centraal Plabureau dat de koopkracht gelijk zal blijven. Ook twee jaar geleden voorspelde het CPB dat de koopkracht van de minima in 1993 niet zou dalen of zelfs zou verbeteren. De minima leverden vorig jaar echter 0,4 procent in. Ook Jan Modaal kon niet de voorspelde 1,5 procent extra besteden.

Het CPB wijt het tegenvallen van de koopkracht aan de lonen, die lager uitvielen dan voorspeld. Ook werd de koppeling in 1993 tegen verwachting niet doorgevoerd. Onjuiste ramingen kunnen verstrekkende gevolgen hebben. Beleidsmakers hechten grote waarde aan de koopkrachtvoorspellingen waarin het beschikbaar inkomen (bruto loon minus premies en loon belasting plus kinderbijslag) wordt gecorrigeerd voor inflatie.

Ten onrechte, meent professor de Kam van de Rijksuniversiteit Groningen. Het werkelijke inkomensverloop wordt voor zeker driekwart bepaald door factoren die niet in de koopkrachtplaatjes terug te vinden zijn. Mensen hebben namelijk vaak nog andere inkomsten dan loon of kinderbijslag en deze blijven buiten beschouwing. Veranderingen in het werk, een promotie bij voorbeeld of een tweede inkomen zijn in de plaatjes niet terug te vinden. Ook past er maar een klein deel van alle huishoudens in de door het CPB gepresenteerde categoriën. Koopkrachtplaatjes zijn dan ook niet geschikt om veranderingen in het persoonlijke inkomen te beschrijven.

Opvallend is dat Zalm, de nieuwe minister van Financiën de koopkrachtplaatjes die sinds Kok op pagina 2 van de Miljoenennota stonden, dit jaar heeft geschrapt.