Justitie

W. Sorgdrager, 4,2 miljard, 25.530 ambtenaren

De bewindsvrouwen op Justitie zullen zich de komende jaren voornamelijk richten op uitvoering van de plannen die door het vorige kabinet zijn gemaakt. Bestrijding en preventie van criminaliteit, versterking van het openbaar ministerie en de rechterlijke organisatie en toelating van asielzoekers zien minister Sorgdrager en staatssecretaris Schmitz als hun belangrijkste taken.

Het meest opmerkelijke in de toelichting op de begroting van Justitie is de scherpe daling van het aantal asielaanvragen die het kabinet volgend jaar verwacht: 30 procent. Dit jaar zal het totale aantal aanvragen rondom de 55.000 uitkomen. Voor 1995 worden omstreeks 35.000 aanvragen verwacht, waarmee het aantal zou terugkomen op het niveau van 1993. Desondanks staat - door de onverwacht sterke stijging van het aantal asielzoekers sinds vorig jaar - nu 142 miljoen gulden extra op de begroting. De belangrijkste oorzaken voor de verwachte afname zijn de effecten die worden verwacht van de invoering van de beginselen 'veilige landen' en 'veilige derde landen'. Deze houden in dat asielaanvragen niet worden behandeld van die personen die afkomstig zijn uit een eigen land of 'doorreisland' dat als veilig wordt beschouwd.

De meeste belangstelling van de burgers zal uitgaan naar de bestrijding van de criminaliteit, zo meent minister Sorgdrager. Zij wil de criminaliteit “nuchter en realistisch” aanpakken, maar tempert al te hoge verwachtingen. Zij verwacht “binnen korte tijd geen spectaculaire daling” van de criminaliteit. Sorgdrager zal zich richten op de “beheersing” van het probleem. De minister wil samen met haar collega Dijkstal (binnenlandse zaken) nog voor het einde van het jaar een plan voor de versterking van de politie, het openbaar ministerie en de rechterlijke macht naar de Kamer sturen. Een zwaar accent zal komen te liggen op de criminaliteitspreventie, waarvoor Binnenlandse Zaken de verantwoordelijkheid krijgt. In het regeerakkoord is bepaald dat 400 miljoen gulden extra wordt uitgetrokken voor politie en justitie. Over de verdeling daarvan beraadt het kabinet zich nog.

Justitie moet van dat bedrag onder meer de reorganisatie van het openbaar ministerie betalen. Sorgdrager wil daarbij de voorstellen van de commissie-Donner als leidraad gebruiken. Het OM zal meer eigen verantwoordelijkheden krijgen op financieel en organisatorisch gebied. Eén van de noviteiten bij het OM is de oprichting van een landelijk bureau dat zich onder meer gaat bezighouden met opsporing van de zware georganiseerde misdaad. Het OM-bureau krijgt de justitiële leiding over het op te richten landelijke rechercheteam. Dat team moet vooralsnog het werk van de huidige interregionale rechercheteams gaan ondersteunen. Verder wil minister Sorgdrager dat het landelijke rechercheteam zich gaat specialiseren in financiële onderzoeken. “Ik wil de georganiseerde misdaad in het hart treffen: bij het geld”, zegt zij. Volgens haar ligt bij financiële opsporingsmethoden nog een flink terrein braak. Met het ministerie van financiën wordt overlegd over deelname van de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD) in het landelijke team.

Voor de uitbreiding van de celcapaciteit in strafinrichtingen is voorlopig geen geld uitgetrokken. Wel heeft Justitie komend jaar 157 miljoen gulden meer nodig voor de exploitatie van de strafinrichtingen. Vanaf 1996 verwacht het departement dat opnieuw een cellentekort zal ontstaan, oplopend tot 1.600 in 1998. “Het blijft een ernstig probleem”, aldus de minister. Zij zal er daarom naar streven zoveel mogelijk korte straffen om te zetten in taakstraffen om de druk op de gevangeniscapaciteit te verminderen. Gedetineerden kunnen de laatste fase van hun straf met behulp van elektronisch toezicht buiten de strafinrichting uitzitten.