De Gids: jongeren en vrouwen erbij

De Gids, september 1994. Meulenhoff, 86 blz. ƒ 14,90

Er waait een ongelóóflijk frisse wind door De Gids - als dat maar niet tot verkoudheidjes leidt. Tien van de oude redacteuren verdwenen naar een 'redactieraad' en het bestuur van de Stichting De Gids. Ineens vier nieuwe redacteuren werden aangetrokken en één nieuw, maar machtig, nieuw bestuurslid: Maarten Asscher, directeur van Gids-uitgever Meulenhoff. Er uit: Laurens van Krevelen, Hans van Mierlo, Harry Mulisch en Abraham de Swaan. Opzij, naar raad of bestuur: Godfried van Benthem van den Bergh, Piet Calis, H.B.G.Casimir, Wiel Kusters, vrij vers maar onopvallend bloed Monika van Paemel; en Klaus Siegel, Maarten Steenmeijer, Willem Weststeijn. Gebleven: Huub Beurskens en Christel van Boheemen. Nieuw, van buiten: Vlaming Stefan Hertmans, natuurkundige Frans Saris, Xandra Schutte (De Groene Amsterdammer, Lust & Gratie), en tijdelijk secretaris Els Broeksma.

Géén 'vage beloften voor de toekomst' zegt De (wijsgeworden?) Gids in een begeleidend briefje, en evenmin een 'redactioneel manifest'. Als het nú niet lukt het stoffige imago van de 157 jaar oude Gids wat op te vijzelen wordt het wel heel moeilijk. Zo veel vrouwen heeft de Gids-redactie overigens nog nooit eerder bij elkaar gewild.

Het lijkt een beetje Battus' onderwerp, maar nu spreken elf Gidsianen plus Ieme van der Poel, Wim Tigges en Chris Keulemans zich er eens over uit: openingszinnen. Wat zijn de favoriete openingszinnen van de kers-verse redacteuren? Saris koos er een van de Deense quantumfysicus Niels Bohr: 'The task of science is both to extend the range of our experience and reduce it to order'. Van Boheemen 'He was an inch, perhaps two, under six feet, powerfully built...' uit Lord Jim van Joseph Conrad. Beurskens kon niet kiezen uit de beginzinnen van tien lievelingsboeken. Schutte bevond openingszinnen van Nabokov mooi, prachtig, maar ook 'precieuze praalwagens'; te behaagziek, te trots en te nadrukkelijk. Liever leest ze terloopse, onopdringerige beginzinnen - waarvan ze er een viertal opzocht. Stefan Hertmans tenslotte: 'Ook ik heb een eerste zin in mijn herinnering, onvergetelijk, onvervangbaar, vervuld van de ziekte die Het Absolute heet, van alles wat we in kinderlijke dromen bij elkaar verzinnen over De Tekst der Teksten, de onmogelijke tekst, de tekst die voor eeuwig in de toekomst ligt: 'Ik zal niet meer schrijven'.'' Dat was de allerlaatste zin die Cesare Pavese schreef voor hij zelfmoord pleegde.

De vernieuwde redactie lijkt zich dus niet zomaar te willen laten vangen, ook niet met eigen ketenen. Een goed teken.