Socialisten winnaars van verkiezingen in Zweden

STOCKHOLM, 19 SEPT. De sociaal-democratische oppositiepartij onder leiding van Ingvar Carlsson heeft gisteren de parlementsverkiezingen in Zweden gewonnen.

De partij, die er ten opzichte van het slechte verkiezingsresultaat in 1991 acht procent op vooruit is gegaan, beschikt echter niet over een absolute meerderheid in het parlement. De sociaal-democraten behaalden 45,6 procent van de stemmen en krijgen 162 zetels in de 349 leden tellende Rijksdag. Verwacht wordt dat Carlsson een minderheidskabinet zal vormen, dat met wisselende meerderheden zal werken.

De Conservatieve partij van premier Carl Bildt, die nu de oppositie gaat aanvoeren, behaalde 22,2 procent van de stemmen, een kleine winst van 0,3 procent. Ze behoudt daardoor haar tachtig zetels. Socialistisch Links, de voortzetting van de communistische partij, wordt met 6,1 procent (22 zetels) als natuurlijke bondgenoot van de sociaal-democraten beschouwd. Carlsson zou ook op gedoogsteun kunnen rekenen van de Groenen, die drie jaar geleden na hevige interne strijd uit het parlement verdwenen, maar gisteren met 18 zetels (5 procent) terugkeerden.

Carlsson wilde zich gisteren nog niet direct uitlaten over de nu te volgen koers. Hij zei te willen afwachten welke opdracht de voorzitter van het parlement hem vandaag geeft. “In het gesprek met haar zal ik ook mijn standpunt geven”, aldus Carlsson. Hij zei te zullen werken aan terugdringing van het begrotingstekort, bestrijding van de werkloosheid en eerlijker delen van de lasten.

Een van de verliezers was de populistische partij Nieuwe Democratie, die geheel uit het parlement verdwijnt. Maar de hardste klap kregen de drie partijen die samen met de Conservatieve partij van Bildt in de regering zaten: de liberalen (7,1 procent), de Centrumpartij (7,7 procent) en de christen-democraten, die nipt boven de kiesdrempel van vier procent bleven.

Met de verzwakking van het politieke centrum is de politieke polarisatie in Zweden versterkt en is de kans op een coalitie tussen sociaal-democraten en liberalen, waarvoor de leiders van de twee partijen wel leken te voelen, verkeken. Verwacht wordt dat de liberale leider, Bengt Westerberg, later deze week zal aftreden. Hij heeft drie achtereenvolgende verkiezingen verloren.

De naar de oppositie verwezen premier Bildt noemde het “prioriteit één, twee en drie” dat het referendum over toetreding tot de Europese Unie, dat op 13 november wordt gehouden, een 'ja' voor Europa oplevert. Hij zei op dit punt te zullen samenwerken met Ingvar Carlsson, die in zijn vorige ambtsperiode het lidmaatschap aanvroeg. Een meerderheid van de sociaal-democratische kiezers is tegen toetreding. De winst van de Groenen en Socialistisch Links wordt deels toegeschreven aan het verzet tegen toetreding tot de EU van deze partijen.