'Overheid moet veel minder sturen'

DEN HAAG, 19 SEPT. In Nederland is de politieke macht zich aan het verplaatsen, en die verplaatsing is ten koste gegaan van de democratische controle. Nu er steeds meer in ambtelijk vooroverleg wordt beslist, private instellingen meer bevoegdheden krijgen en Den Haag steeds afhankelijker van Brussel wordt, is het hoog tijd dat het parlementaire stelsel aan de gewijzigde omstandigheden wordt aangepast. Dat zeggen vijf ideologen en wetenschappers van sociaal-democratischen huize, onder wie WRR-lid prof. Wim Derksen en de directeur van de Wiarda Beckmanstichting, Paul Kalma, vandaag in deze krant. Aan de vooravond van de eerste sociaal-liberale troonrede betogen zij dat de overheid een groot deel van haar sturende pretenties moet opgeven. Ze pleiten voor uitbreiding van zeggenschap van de burgers, betere garanties tegen ambtelijke willekeur en meer mogelijkheden voor volksraadpleging en maatschappelijk debat.

Volgens de sociaal-democraten is het parlementair systeem in toenemende mate onder druk komen te staan. In het ambtelijk vooroverleg van beleidsvoorstellen zijn vaak al compromissen bereikt waaraan politici zich hebben gebonden. De toegenomen macht van zelfstandige bestuursinstellingen en geprivatiseerde diensten doet de macht van de rijksoverheid afnemen. Veel maatschappelijke ontwikkelingen worden niet meer door politieke keuzes, maar door economische en technologische ontwikkelingen gestuurd.

Ten slotte is veel politieke macht verplaatst van Den Haag naar Brussel. Als gevolg van alle verplaatsingen is er minder behoefte aan sturing en nieuwe regels, maar zal meer behoefte ontstaan aan visies op de toekomst.