Afscheid van Nederland (19)

Beste Juan

Moeilijke vraag die je me daar stelt, jij die van Nederland alleen de meisjes kent met wie je 's zomers in Cadiz flirt: hoe moet ik nou weten of hier in Nederland sprake is van grote passies? Ik neem aan van wel. Als ik een kleine enquête zou houden, zou ik ongetwijfeld, omdat het menselijk is, een paar extreme gevallen van geldzucht, dierenliefde en machtshonger bijeenkrijgen. En hartstochtelijke liefde, wat jou interesseert, zal ook wel voorkomen. Alleen gaat die, denk ik, maar zelden zo ver als we kennen uit het zuiden.

Ook is het zo dat mensen en instanties in Nederland over het algemeen niet veel waardering kunnen opbrengen voor gepassioneerd gedrag. En aangezien een samenleving die zich erop beroemt alles goed te regelen, of het nu gaat om inkomens of gevoelens - aangezien zo'n samenleving ertoe neigt de middelmaat tot wet te verheffen, wordt blinde liefde daar als een storend element beschouwd. Interessant in films, opera's of exotische romans, het domein van de fantasie, maar afkeurenswaardig in de nuchtere realiteit van alledag.

Als ik dus, om jouw nieuwsgierigheid te bevredigen, de straat op zou gaan om aan voorbijgangers te vragen of ze ooit wanhopig verliefd zijn geweest, zou een aantal van hen ontkennend antwoorden, en de rest zou gewoon doorlopen. De grote meerderheid wordt oud zonder zich ooit te hebben laten gaan. God zij dank heeft dat geen invloed op de mate van ons geluk, maar een leven zonder passie is ongetwijfeld een leven zonder kleur.

Mij overkwam het de eerste keer op mijn tiende. Helemaal raak was het, al kan ik me er concreet niets van herinneren. Wat me wel altijd bijgebleven is, is het tragische geval van de vrouw van meneer Machado.

Ik was een puber en zij was toen al weduwe van die groothandelaar, van wie ze het vermogen en het huis tegenover het station had geërfd. Als we na school uit de trein kwamen, zagen we haar altijd uit het raam op de eerste verdieping leunen, in zijden kleren en met haar blote armen op een kussen op de vensterbank. Ze verfde haar lippen in de vorm van een hart, deed rouge op haar bleke wangen en als ze haar hand ophief om naar ons te wuiven, fonkelde de zon in de gouden armbanden en ringen.

Ze moet toen vóór in de veertig zijn geweest en haar enige dochter was getrouwd met een jonge ingenieur die bij de galenietmijn werkte. De drie leken een rustig leventje te leiden, tot op de dag dat het schandaal uitbrak: de vrouw van meneer Machado - de mensen waren haar zo blijven noemen - was de minnares van haar schoonzoon!

De details kwamen later aan het licht, tijdens het proces. Ten prooi aan felle hartstocht had zij de ingenieur, toen die een keer ziek te bed lag, dusdanig verleid dat hij niet had kunnen weerstaan. Maar na dat ene moment van waanzin, enkele dagen later gevolgd door nog een tweede, probeerde de geschrokken jongeman te voorkomen dat hij alleen was met zijn schoonmoeder. Zij echter haastte zich telkens als haar dochter er niet was, naar de ertsmijn. Hij smeekte haar hem met rust te laten. Het te vergeten. Dan werd de weduwe helemaal hysterisch, het kon haar niet schelen of er iemand langskwam, ze rukte haar haren uit, gooide zich op de grond en schreeuwde dat hij haar moest beminnen of ze zou een ongeluk begaan.

Op een middag tenslotte, gehuld in de rouw die ze al lang niet meer droeg, wachtte ze hem thuis op met een revolver en vuurde toen hij de deur opendeed. Ze miste, waarna hij haar met twee schoten doodde. Wettige zelfverdediging, zei de advocaat in zijn pleidooi, en de rechter sprak hem vrij.

Dit is waar gebeurd in het verre jaar 1946. Maar misschien, beste Juan, hebben de Hollanders wel gelijk: wat heb je nou aan zulke hartstocht?

Recuerdos aan Cadiz en een omarming voor jou