Scholieren lopen joelend middeleeuwen binnen

Bijna vierduizend brugklassers van zestien scholen uit de provincie Groningen en twee uit het Duitse Emden gingen gisteren op kruistocht door de middeleeuwen.

GARMERWOLDE, 17 SEPT. Zijn ondergebit heeft de als monnik verklede C. Klei van Rederijkerskamer Wester uit Garmerwolde maar uitgedaan. “Zo lijk ik meer op een echte middeleeuwse geestelijke”, glimlacht hij. Gehuld in een bruine pij en met een gaffel (een drietand voor het hooien) in de hand staat hij voor het dertiende-eeuwse kerkje in Garmerwolde te wachten op de eerste groep van driehonderd schoolkinderen. Binnen in de kerk duwt een in jute geklede marktkoopman zijn horloge nog snel onder zijn jutepak.

Opgewonden lopen de joelende kinderen het kerkje binnen. Een jongen begint spontaan het Wilhelmus te zingen. “Je moet hier je handen vouwen joh”, drukt hij zijn vriendje op het hart. De abt op de kansel krijgt de menigte nauwelijks stil. “In naam van de Heilige maagd Maria”, roept hij zijn gehoor luid toe om een nieuwe kruistocht te beginnen tegen het “kettersnest Ten Boer”. Enkele jongens gaan staan en beginnen te klappen en scanderen: “We want more, we want more!” Aan het merendeel van de kinderen gaat de donderpreek voorbij. Wiskundelerares O. Eringa heeft toch de indruk dat haar leerlingen het schouwspel leuk vinden. “Maar dit is een openbare school. Deze kinderen hebben niet veel kerkelijke ervaring.”

Na de oproep van de abt beginnen de kinderen aan hun bijna vijf kilometer lange tocht over de oude Stadsweg naar Ten Boer. Onderweg krijgen ze onder meer historische taferelen te zien van twee veroordeelde vrouwen op een heksenkar, vechtende soldaten tijdens de tachtigjarige oorlog, een brandstapel, leprozen die genezing zoeken in een kapel met heilig water, een jaarmarkt, en tot slot een boetepreek van een calvinistische geweldenaar die op daverende toon de “paapsen” verguist in het kerkje van Ten Boer. Ook het in elkaar slaan van heiligenbeelden tijdens de beeldenstorm staat op het programma.

Onderweg proberen monniken aflaten te slijten aan de kinderen. “Een aflaat van de heilige vader, 1 dukaat”, roept er één. Er zijn ook stukjes hout van het kruis van Christus te koop voor drie dukaten en wijn van de bruiloft te Kanaa voor drie. “Voor één dukaat en een beetje berouw stap je vrolijk de hemel binnen.”

De 12-jarige Angelique Buurlage moet het allemaal nog zien. “Ik geloof er niet in. Hoe weten ze of het waar is?” Samen met haar klasgenootjes stapt ze dapper door de striemende regen. De tocht vindt ze een beetje saai. Haar vriendinnetje vindt het “wel leuk”. “We hoeven niet naar school en vanmiddag hebben we vrij.”

De manifestatie vindt plaats ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van de Stichting Oude Groninger Kerken. Ruim 350 amateurtoneelspelers en vrijwilligers zetten zich gisteren in. Tientallen militairen, de PTT en bedrijven uit de omgeving verlenen belangeloos hun medewerking. De kinderkruistocht is opgezet in samenwerking met historici. De manifestatie is vooral bedoeld, zo zegt directeur P. Breukink van de Stichting Oude Groninger Kerken, om kinderen duidelijk te maken dat kerken geen saaie, kale gebouwen zijn, “waar niks gebeurt”. “Scholen krijgen tegenwoordig stapel lespakketten die vaak op een grote hoop gelegd worden. Wij wilden iets spectaculairs organiseren waar kinderen later nog over praten.”

De interesse van de jeugd in wat hij het cultuur-historisch erfgoed noemt is van groot belang, onderstreept hij. Veel particuliere organisaties die zich inzetten voor het behoud van monumenten kampen met een vergrijzend donateursbestand. Daar komt bij, aldus Breukink, dat de overheid niet langer de grote geldschieter is voor de monumentenzorg. “Het is daarom pure noodzaak om een breder maatschappelijk draagvlak te vinden voor onze monumenten.”