GE: komen en gaan van dochters; Amerikaans conglomeraat doet televisiegigant NBC van de hand

NEW YORK, 17 SEPT. Bij de ontluikende strijd tussen het Amerikaanse concern ITT en Disney Corp. om de overname van de televisiegigant NBC heeft de verkopende partij, General Electric, zich opnieuw in het middelpunt van de belangstelling geplaatst. De overnames en afstotingen door GE rijgen zich gestaag aaneen, met als voornaamste kenmerk een concernstrategie waarvan iedereen dacht dat die in de jaren tachtig definitief dood was verklaard: anders dan zich net als de rest van het internationale bedrijfsleven te wijden aan de kernactiviteiten, is GE uitgegroeid tot een modern conglomeraat naar ouderwets model.

De Amerikaanse gigant General Electric doet in locomotieven, kerncentrales, ijskasten, vliegtuigmotoren en credit-cards. Het bedrijf, met een omzet van 60 miljard dollar per jaar, geldt als voorbeeld voor menig Amerikaans ondernemer, niet in de laatste plaats wegens de veelgeroemde topman, Jack F. Welch jr. Een relatief klein schandaal echter heeft de afgelopen maanden laten zien dat ook GE niet volmaakt is.

Half april doorbrak GE, gevestigd in Fairfield (Connecticut), zijn reeks van 53 opeenvolgende kwartalen winstgroei en meldde dat door een extra last van 210 miljoen dollar de winst over het eerste kwartaal 1,6 procent lager uitkwam. De aftrek had te maken met een handelaar bij investeringsbank Kidder Peabody, Joseph Jett, die in totaal 350 miljoen dollar aan schijnwinsten had geboekt. Wall Street, dat zich niet gemakkelijk laat verbazen, zette grote ogen op. Onmiddellijk ging het gerucht dat GE zijn dochter Kidder Peabody wilde afstoten.

Jack Welch erkende volledig verrast te zijn door het schandaal. Welch wordt benijd en geprezen wegens GE's resultaten, maar is natuurlijk als eerste mikpunt van kritiek als er ook maar het geringste mis is. De 60-jarige Welch, sinds 1981 GE-topman, is verantwoordelijk voor de omwenteling die GE in de jaren tachtig heeft doorgemaakt. Hij reorganiseerde GE en verwijderde precies op de juiste plaatsen management-lagen en inefficiënte hiërarchische elementen. Dat is op wonderbaarlijke wijze gelukt, want GE deed het over het algemeen uitstekend. Het strakke GE-model geldt als voorbeeld in de management-literatuur.

Kidder Peabody was al een probleemkind sinds 1985, toen GE de investeringsbank overnam. Kidder smolt nooit samen met GE's financiële arm, GE Capital, wegens verschillen in de bedrijfscultuur. Kidder Peabody was de hoogvlieger van Wall Street, GE Capital de degelijke provinciebank. De topman van de financiële divisie, een van de dertien binnen GE, is Gary Wendt, die rechtstreeks aan Welch rapporteert. Michael Carpenter, een vriend van Welch, was hoofd van Kidder. Ook hij rapporteerde rechtstreeks aan Welch. Na het vertrek van Jett en zijn chef Edward Cerullo was Carpenter de eerste die sneuvelde. Welch toonde daarmee aan dat hij de zaak hoog opnam en zelfs bereid is zijn vrienden op te offeren voor zijn bedrijf.

Twee jaar geleden probeerde GE zijn investeringsbank Kidder Peabody te verkopen, maar de gegadigde, de bank Primerica, zag op het laatste moment van de overname af. Dat Kidder nu opnieuw in de aanbieding is, staat vast. Maar wie wil het overnemen? Het bedrijf heeft GE al een miljard gekost en nog maar weinig plezier gebracht. Van enkele tientallen handelaren binnen de bank is bekend dat ze actief naar een andere baan zoeken sinds het schandaal van dit jaar.

GE lijkt niet echt aangedaan door de commotie. Eén boom in het bos is verrot, volgens Welch, daarmee is het hele bos toch niet verloren? Het aanzien van Welch heeft wel een knauw gehad, maar het bedrijf gaat gewoon door met het verkopen en kopen van ondernemingen. Geruchten over interesse in American Express volgden kort op onderhandelingen met kandidaat-kopers van network NBC. Begin deze zomer strandde de poging om Kemper Securities op brutale wijze over te nemen, waarschijnlijk mede omdat het management midden in het onderzoek naar de zaak-Jett zat.

Vorig jaar had GE een omzet van 60,8 miljard dollar en een winst van 4,3 miljard. De sterkste kant van GE is nog altijd GE Capital, dat goed is voor een derde van de winst. Het heeft de hoogste denkbare credit-rating, triple A, weggelegd voor maar heel weinig financiële instellingen. De financiële poot groeit 20 procent per jaar en de hoogste baas ervan, Gary Wendt, denkt dat de financiële sector een groeisector is. Vandaar dat hij achter Kemper Securities aan zat en nu dus American Express. De zaak-Jett kwam Wendt niet helemaal ongelegen. Kidder was hem al lang een blok aan het been en Carpenter en Wendt konden elkaar niet luchten of zien.

Wendts ster is gerezen en dat zal van GE in de VS in toenemende mate een financiële onderneming maken. Vorig jaar verkocht GE zijn Aerospace-sector aan Martin Marietta en nu is NBC aan de beurt. GE breidt zijn niet-financiële activiteiten hard uit in Azië en in Mexico. Logisch - ijskasten, vliegtuigmotoren en plastic-produkten zijn in de zich ontwikkelende landen zeer gewild. Het zal volgens analisten niet lang meer duren of het merendeel van de omzet komt van buiten de VS. Welch zit nog steeds stevig in het zadel. De zaak-Jett bevestigt alleen maar Welch' gelijk: een onderneming moet je strak leiden, van boven tot beneden.