Aan de Gouden Bocht staat de kaviaar gereed

AMSTERDAM, 17 SEPT. Verregende passanten van de Amsterdamse Herengracht wachtte gisteren bij nummer 475 een extra lading water. De gevel van dit pand aan 'de Gouden Bocht', werd met hoge-druk-spuiten gereinigd. Binnen is het parket al gewreven en zijn de barokke plafonds gewit, maar de kamers staan nog leeg. Maandag moet alles klaar zijn. Dan komt de president van de Russische centrale bank Geraschenko en de opper-toezichthouder op de Nederlandse banken De Swaan om de opening te verrichten van Stolichny Bank International. “Een mijlpaal, de eerste officieel erkende Russische bank in de Europese Gemeenschap,” zo zegt directeur Aleksei Drovossekov trots.

Hij heeft twee jaar in Nederland gewerkt aan een vergunning om te mogen bankieren en nu is het dan zover: Rusland heeft een bruggehoofd geslagen naar het westen en hij, Aleksei Drovossekov, is de chairman en managing director van de nieuwe bank.

Drovossekov zat tot en met vrijdag op een grote kamer met vervallen bureaus te oefenen voor het echte bankvak: een zogenoemde representative office. Secretaresses zijn er niet te bekennen. Mr. J.I. Meijer, een gepensioneerde routinier in het Nederlandse bankvak doet de deur open. Hij is de steun en toeverlaat voor het jonge bankbestuur, maar verkiest de publicitaire luwte. Volgens Drovossekov had hij “een kantoor om te luisteren naar de markt”. Echte bancaire diensten moeten verricht worden door instellingen met een bankvergunning en daar is De Nederlandsche Bank zuinig mee. Rotte appels schaden het imago van het hele Nederlandse bankwezen. Afgezien van de apart ingeschreven Rabobanken hebben maar zestig banken de toestemming van De Nederlandsche Bank om in Nederland het bankvak uit te oefenen.

Drovossekov: “Het is gemakkelijker voor een Westerse bank om toestemming te krijgen in Rusland, dan voor Russische banken in het Westen. Dat vind ik niet verwonderlijk. Banken moeten het hebben van de in de historie opgebouwde reputatie. Wij zijn pas vijf jaar actief. En in het begin stelde het weinig voor: wij hadden één kamer.”

De grote man achter de Stolichny Bank is Alexandr Smolensky. Boris Jeltsin speldde hem in juli de versierselen op die behoren bij de orde van de vriendschap der volkeren. Hij is gevierd, omdat hij in 1989, toen Rusland naast staatsbanken commerciële bankactiviteiten toestond, er als één van de eerste bij was. Hij wist wat het nieuwe Rusland nodig had. Geen ingewikkelde spaarvormen, maar alleerst het veilig vervoeren van contant geld. Met het bedrijf Inkochran wist hij marktleider te worden. Het aantal diensten is fors uitgebreid. De bank telt 50.000 cliënten en heeft 2000 werknemers.

Met contacten met 35 buitenlandse banken is Stolichny een van de meest internationale banken van Rusland, maar veel zegt dat niet. Drovossekov geeft het toe: het is een bank die een onstuimige groei doormaakt maar het blijft pionieren. Dit jaar werd voor het eerst met behulp van de Westerse accountants van Arthur Anderson een jaarverslag samengesteld. Het vermeldt fenomenale roebelbedragen, maar in dollars ligt het anders: een balanstotaal van 547 miljoen Amerikaanse dollar met 77 miljoen dollar aan reserves. (Ter vergelijking: het balanstotaal van ABN Amro is ongeveer 500 keer zo groot.)Behalve de omvang en de geringe historie had Drovossekov nog een nadeel voor het verkrijgen van een vergunning: “Rusland is op Irak na geloof ik het land dat in de financiële wereld als meest risicovol bekend staat,” erkent hij. Het IMF zendt series brandbrieven uit over de torenhoge schuldenlast.

De bank had allerlei emotionele redenen om Nederland te kiezen als uitvalsbasis. Directeur Kaganov, directeur public relations van de Russische moederbank, wijst graag op de band met Nederland door tsaar Peter de Grote. De tsaar die zijn volk ontwikkelde door in Nederland ervaring op te doen heeft in Drovossekov een navolger gevonden. En het Holland-gevoel is bij de Russsische bank sterk aanwezig: zelfs het jaarverslag is gelardeerd met tekeningen van Rembrandt.

Drovossekov bekijkt het wat zakelijker: de keuze is op Rembrandt gevallen omdat de originelen deel uitmaken van de omvangrijke kunstcollectie van de bank. De eigenlijke reden om in Nederland te beginnen is minder historisch of kunstzinnig bepaald: “De staatsbanken hadden vestigingen in financiële centra als Zürich, Londen, Wenen en Luxemburg. Sinds 1992 hebben die banken grote problemen met de centrale banken in die landen. Het leek ons beter in een ander land te beginnen. En Nederland met zijn wereldhaven en zijn traditioneel grote handel was daarvoor een uitstekend alternatief.”

Door nieuwe Europese regelgeving is één bankvergunning genoeg voor de gehele Europese Unie. Drovossekov maakt er geen geheim van dat Stolichny International wil uitgroeien tot een netwerk van Europese banken onder toezicht van De Nederlandsche Bank.

De Nederlandsche Bank ziet de nieuwe bank niet als een Russisch filiaal maar als een volledig zelfstandigde Nederlandse bank, zo meldt de woordvoerder. Het enige bijzondere is dat alle aandelen van de NV in handen zijn van de Russische maatschappij. De centrale bank kijkt onder meer naar de solvabiliteit en die is er: de Russen geven hun bank 25 miljoen gulden mee, twee-en-half keer zoveel als is vereist. Wanneer dat kapitaal rendeert? Drovossekov weet het niet: “Niemand kan inschatten wat het oplevert: we zijn immers de eerste Russische bank in het Westen.”

De centrale bank eiste om het Nederlandse karakter te onderstrepen dat twee van de drie directeuren de Nederlandse nationaliteit zouden bezitten. Drovossekov: “Wij dachten in het begin dat die eis een probleem zou geven, maar wij hadden zeker veertig goede kandidaten. Dat zegt wel iets over de interesse van bankiers om met Rusland iets geheel nieuws op te bouwen.”

Uit de veertig werden Hans Risch en Jan Konijn geselecteerd. Ze zijn net zoals Drovossekov gescreend en goed bevonden door De Nederlandsche Bank. Ook naar de commissarissen, twee Russen en een Nederlander heeft 'het Frederiksplein' gekeken. “Door met instanties samen te werken hebben we een goed beeld gekregen van de betrouwbaarheid van de Russische bestuurders,”zegt de Nederlandsche Bank.

Voor ex-JP Morgan-bankier Konijn is het bancaire werk nog niet begonnen. Hij controleert of de kaviaar koud staat, kijkt of de vlaggestok het juiste formaat heeft, en activeert de werklieden. Pas wanneer de openingsceremonie achter de rug is, moet hij tonen dat hij met Drovossekov het bruggehoofd kan uitbreiden tot een serie Russsische banken in Europa.