Oud-premier Gajdar moet Zjirinovski ƒ 370 smartegeld betalen

MOSKOU, 16 SEPT. De hervormingsgezinde Russische politicus Jegor Gajdar moet de ultranationalist Vladimir Zjirinovski 500.000 roebel (370 gulden) betalen omdat hij de omstreden parlementariër in de Izvestia een fascist heeft genoemd. De Izvestia is Zjirinovski eenzelfde bedrag schuldig en moet bovendien een rectificatie plaatsen.

Dit heeft een rechtbank in Moskou gisteren beslist. Het was niet het eerste politieke conflict in Rusland dat voor de rechter werd uitgevochten. Deze week is zelfs president Jeltsin zelf gedagvaard omdat hij een politieke tegenstander een fascist zou hebben genoemd.

De rechtbank oordeelde dat een artikel van Gajdar dat dit voorjaar in Izvestia verscheen, Zjirnivovski in zijn goede naam had aangetast. In het artikel noemde Gajdar Zjirinovski een fascist en vergeleek hij hem met Adolf Hitler in 1929. Zjirinovski had een smartegeld van 500 miljoen roebel geëist. Gajdar, die niet bij de behandeling van de zaak was verschenen, heeft aangekondigd in beroep te gaan.

Gajdar had Zjirinovski overigens al eerder met de Duitse dictator vergeleken, in een televisieprogramma na de nationalistische verkiezingsoverwinning in december. Ook toen spande Zjirinovski een rechtzaak aan, maar hij liet zijn aanklacht vallen nadat hij en Gajdar eind april beiden een door president Jeltsin geïnitieerde politieke wapenstilstand ondertekenden.

De ultranationistische leider heeft nog ongeveer twintig aanklachten wegens smaad lopen tegen verschillende instanties in binnen- en buitenland. Een Fins theater bijvoorbeeld heeft zich Zjirinovski's woede op de hals gehaald door een bandje met zijn stem te gebruiken in een toneelstuk over Hitler. Omgekeerd zijn ook tegen Zjirinovski zelf herhaaldelijk klachten ingediend. Hij geniet echter parlementaire onschendbaarheid.

Dat politici elkaar beledigen is niet nieuw in Rusland, en dat zij elkaar vervolgens wegens smaad voor de rechter slepen evenmin. De Moskouse burgemeester Joeri Loezjkov heeft vorig jaar maar liefst tien zaken gewonnen tegen politici en journalisten die hem, in verschillende bewoordingen, mafioos noemden.

De allernieuwste zaak betreft president Jeltsin zelf. Voormalig parlementslid Jona Andronov eist omgerekend een miljoen gulden genoegdoening omdat Jeltsin hem in zijn boek 'Dagboek uit het Kremlin' een fascist zou hebben genoemd. De zaak ligt echter ingewikkeld omdat de gewraakte typering wel in de Engelse en Amerikaanse edities voorkomt, maar niet in de originele Russische. Daarin beschrijft Jeltsin de parlementariër alleen als 'militant'.

De gedagvaarde uitgevers zijn afgelopen dinsdag niet voor de rechtbank in Moskou verschenen, zoals hen was gesommeerd. Gisteren heeft de rechter de president zelf gevraagd zich te komen verantwoorden. Het dagvaarden van een zittende president is vooralsnog uniek in Rusland. Michail Gorbatsjov is wel twee keer voor het gerecht gedaagd maar toen was hij al president-af. Of Jeltsin zal verschijnen is volgens zijn persdienst echter te betwijfelen. Juridische middelen om hem te dwingen ontbreken.