'Kasparov vergiftigt schaakwereld'

TILBURG, 16 SEPT. Om de verwarring in de schaakwereld niet nog groter te maken, stelt Mikhail Botwinnik dat zijn verzoening met Anatoly Karpov niet op persoonlijk gronden tot stand kwam maar puur uit hun beider wens om diezelfde schaakwereld te redden. De 83-jarige oud-wereldkampioen bezoekt het Interpolistoernooi met een missie. Hij vreest dat het schaken vergiftigd dreigt te worden door de geldmanie van zijn verstoten leerling Kasparov. Rustig vertelt de bijna blinde Botwinnik: “Jaren geleden stond ik Kasparov als talentvol schaker bij en in die tijd gedroeg Karpov zich ook minder correct.”

Dat is nu allemaal verleden tijd en samen met Karpov zet hij zich onder meer af tegen de PCA-rapidschaaktoernooien, het paradepaardje van de door Kasparov geleide alternatieve schaakbond. “Eeuwenlang was schaken een afspiegeling van de kracht van de menselijke geest”, stelt Botwinnik. “Daarvan vind je in het rapidschaak niets terug.” Dat Karpov nog niet zo lang geleden, louter en alleen om Kasparov dwars te zitten, het eerste WK-rapidschaak organiseerde, deert Botwinnik minder. “Hij is volwassener geworden en heeft nu goede principiële uitgangspunten.”

Botwinnik en Karpov zijn klaar voor een strijd op vele fronten. Eén van de strategische posities die door beide kampen zeer begeerd wordt is het honderdzeventig jaar oude gebouw van de Centrale Schaakclub nabij het Kremlin. Botwinnik vertelt dat de grote zaal beroemd is omdat Sjaljiapin er zong en omdat hij er in 1958 in een totaal gewonnen stelling tegen Smyslov door zijn vlag ging.

Zo losjes als Botwinnik zich tijdens een gesprek 's ochtends gedraagt, zo formeel en statig is hij later op de dag tijdens een door hem en Karpov belegde persconferentie. In weinig bezielende woorden roept hij op tot eenheid in de verdeelde schaakgemeenschap. De bijdrage van Karpov kan evenmin de indruk wekken dat hun kansen om Kasparovs ambities te dwarsbomen hoog aangeslagen moeten worden. Samen met grootmeesters als Smyslov en Salov hebben ze de organisatie 'Het Huis van de Schakers' opgericht, die door de verhuur van de derde verdieping van de Centrale Schaakclub voor zo'n duizend dollar per vierkante meter mooie schaakplannen zou willen verwezenlijken. Hun ongeluk wil echter dat het gebouw door de perestroika in de invloedssfeer van Kasparov is gekomen, die geenszins van plan is zijn grip op te geven.

Een andere onverwachte troef die Kasparov in handen houdt is de status van de door hem opgerichte schaakfederatie, de grote concurrent van de oorspronkelijke bond, die Karpov als vice-voorzitter heeft. De wereldschaakbond FIDE, waarvan Karpov kampioen is, volgt het voorbeeld van het Russisch Olympisch Comité en erkent slechts de bond van Kasparov. Een onbegrijpelijke zaak voor Karpov, die deze tegenvaller te horen kreeg uit de mond van FIDE-president Campomanes toen deze onlangs in Moskou was om de Russische situatie nader te onderzoeken. Uiteraard op uitnodiging van Kasparov! In de tegenaanval vraagt Karpov andermaal aandacht voor de omstreden reputatie van de voorzitter van Kasparovs bond, Makarov. Zoals Hans Ree onlangs in zijn rubriek in deze krant uitlegde, verkreeg deze Makarov de meestertitel door succesvolle optredens in toernooien die nooit verspeeld zijn. Volgens Karpov worden zijn zogenaamde slachtoffers nu wegens een onderzoek naar dit bedrog met geweld bedreigd als zij niet de vervalste notatieformulieren willen ondertekenen die deze fantoompartijen tot werkelijkheid moeten maken.

Er valt nog heel wat uit te pluizen voor de gezworen vijanden. Bijvoorbeeld welk Russisch team afgevaardigd wordt naar de Olympiade. Om de machtsstrijd definitief in zijn voordeel te beslissen heeft PCA-kampioen Kasparov zich tot veler verbazing bereid verklaard het Russische team te leiden in dit grootste FIDE-toernooi. Uiteraard aan bord één. Karpov wil eerst uitvinden of ze al dan niet allebei zullen meedoen. Daarna kunnen ze het dan hebben over de bordvolgorde.

Terwijl menigeen zich verveeld afvraagt waarom deze Russische vuile was in Tilburg op straat wordt gesmeten, sukkelt Botwinnik regelmatig in slaap. Nog één keer doet hij een oproep: “Het is niet belangrijk om te praten over een stroman als Makarov. Kasparov is het probleem. Met hem moeten we tot overeenkomst komen. 's Werelds sterkste schakers moeten verenigd worden. Dan zal er orde en vrede zijn in de FIDE en de nationale organisaties.”

Jan Timman is er niet in geslaagd de derde ronde van het Interpolis Wereldschaaktoernooi te bereiken. Aanvankelijk slaagde hij er nog in om een nederlaag in de eerste barragepartij recht te trekken. In de tweede verlenging bleek hij toch onvoldoende grip te hebben op het spel van de Israëlier Chenkin.

Anatoly Karpov beleefde eveneens een lastige middag tegen de Bosniër Kurajica. In de eerste partij werd hij met een klinkend dame-offer aan de kant gezet. Karpov sloeg meteen terug en besliste de strijd in het vierde vluggertje.