Sabena is naarstig op zoek naar nieuwe partners

BRUSSEL, 15 SEPT. De Belgische luchtvaartmaatschappij Sabena ziet geen enkel perspectief meer in de samenwerking met Air France en is daarom op zoek naar andere partners in Europa. Thans wordt onder andere gesproken met Swissair.

Voorzitter Pierre Godfroid van Sabena heeft dat gisteren in Brussel gezegd tijdens een ontmoeting met Nederlandse journalisten. Hij houdt rekening met de mogelijkheid dat Air France zijn belang van 37,5 procent in Sabena van de hand doet of dat de Belgische luchtvaartmaatschappij in zee gaat met een derde onderneming naast Air France. Die laatste optie is “moeilijk, maar niet onmogelijk”, aldus Godfroid.

Volgens hem heeft Sabena op wat langere termijn behoefe aan verdubbeling van het eigen vermogen om de huidige potentiële mogelijkheden van de onderneming ten volle te kunnen benutten. Blijft een particuliere kapitaalinjectie uit, dan moet Sabena noodgedwongen vasthouden aan een “kleinschalige strategie”, en “dat zou erg jammer zijn”. Op nieuwe overheidssteun rekent Sabena niet.

Sabena wil ook de samenwerking met Delta Airlines uitbreiden. Anders dan bij KLM en Northwest, is bij Sabena en Delta geen sprake van participatie in elkaars kapitaal. Delta heeft wel een klein belang in Swissair en omgekeerd. KLM maakte gisteren juist bekend zijn belang in Northwest te hebben verhoogd van 20 tot 25 procent. Godfroid zei dat zo'n financiële verstrengeling een positief effect heeft op samenwerking. “Je leert de belangen van beide partijen beter kennen”.

Met zijn opmerkingen bevestigt Godfroid het angstige vermoeden dat bij Sabena al langer leefde, namelijk dat met de vorig najaar doorgevoerde bestuurlijke sanering bij Air France de relaties met Sabena definitief op een dood spoor zijn beland. Onder de slogan 'Een nieuwe start voor Sabena' belegden Godfroid en de toenmalige topman van Air France, Attali, in april 1992 een feestelijke persconferentie waar met veel fanfare de samenwerking tussen beide bedrijven bekend werd gemaakt. Air France zou in verschillende etappes 4 miljard Belgische frank (ongeveer 220 miljoen gulden) in Sabena steken, terwijl een groep van 4 Belgische investeerders daar nog eens 2 miljoen frank aan toevoegden. Dat komt samen neer op een belang van 37,5 procent. De overige aandelen zijn vrijwel geheel in handen van de overheid.

Air France heeft afgelopen zomer zijn kapitaalinbreng volgestort, zoals was afgesproken en juridisch vastgelegd, maar voor het overige is de 'veelbelovende' samenwerking nauwelijks van de grond gekomen. Air France verkeert in grote financiële moeilijkheden en vorig jaar oktober vloog topman Attali de laan uit. Deze zomer stemde de Europese Commissie in met een omstreden steunoperatie van 6,6 miljard gulden aan het Franse staatsbedrijf.

Godfroid verheelt niet dat met de nieuwe directeur van Air France, Christian Blanc, geen zaken vallen te doen voor Sabena. De problemen bij Air France zijn zo groot, dat alle energie en geld besteed moeten worden om het eigen hoofd boven water te houden. In de visie van Blanc is geen plaats voor Sabena en daarmee is de samenwerking tot staan gekomen op een moment “dat nog niet kan worden gesproken van echte synergie”, aldus Godfroid. “Het enthousiasme (voor de samenwerking) dat in het hoofd van Attali zat, vinden we niet terug in de nieuwe ploeg bij Air France.”

Godfroid wil niet zeggen hoe ver de gesprekken met Swissair of andere Europese maatschappijen zijn gevorderd, maar hij is wel optimistisch dat Sabena er in zal slagen om na het mislukte avontuur met Air France een andere partner te vinden. “Er zijn oplossingen mogelijk en ze zijn voor handen”, zegt hij.

Godfroid baseert zijn optimisme op de saneringen die de afgelopen twee jaar bij Sabena zijn doorgevoerd en op de sterk verbeterde dienstverlening. Sabena telt ruim 9.000 werknemers, 3.000 minder dan in 1991. Door die veranderingen heeft de luchtvaartmaatschappij de afgelopen jaren voor de buitenwereld sterk aan geloofwaardigheid gewonnen, aldus Godfroid. Ten bewijze van die stelling vertelt hij dat hij eind vorig jaar - nadat geruchten over het afhaken van Air France naar buiten kwamen - werd benaderd door “collega's die zeiden: we zien met welke problemen jullie worden geconfronteerd. Mocht Air France zich terugtrekken of de voet van het gaspedaal afhalen, dan mogen jullie ervan uit gaan dat we naast u samen de weg verder willen bewandelen”.

KLM behoorde niet tot de groep van maatschappijen die hun belangstelling aan Sabena lieten blijken. Maar Godfroid zei wel te hebben vernomen dat KLM eerder dit jaar bij Air France heeft geïnformeerd naar de mogelijkheid het belang van de Fransen in Sabena over te nemen. Eerder dit jaar mislukten onderhandelingen over samenwerking tussen de KLM, Swissair en de SAS. Godfroid zei niet uit te sluiten dat Sabena de plaats in gaat nemen van KLM in dit zogeheten Alcazar-project. Maar samenwerking met de KLM wordt bij Sabena niet waarschijnlijk geacht. Daarvoor liggen de thuisbases Schiphol en Zaventem te dicht bij elkaar en is de concurrentie de afgelopen jaren te groot geworden. In elk geval zouden er thans geen gesprekken gaande zijn tussen KLM en Sabena.

De laatste kans op samenwerking met de KLM is in 1976 verkeken, toen samen met Luxair werd gesproken over de oprichting van Royal Benelux, zegt men bij Sabena. In 1987 werd nog wel met British Airways gesproken over de oprichting van Sabena World Airlines, maar aan die (mislukte) onderhandelingen deed KLM louter uit defensieve overwegingen mee. “We hebben documenten gezien waarin de KLM schreef: we willen onze zuidelijke flanken afdekken”, aldus een zegsman bij Sabena.

Ondanks de sterk verbeterde prestaties erkent Godfroid dat Sabena nog niet 'geloofwaardig' genoeg is om voor vers kapitaal naar de beurs te gaan, zoals KLM afgelopen voorjaar deed, onmiddellijk na het afketsen van Alcazar. Godfroid steekt zijn bewondering voor die stap niet onder stoelen of banken. Het enorme succes van de emissie noemt hij “kenmerkend” voor de “inzetbereidheid” in Nederland.

Volgens Godfroid is een verhoging van het eigen vermogen van 10 miljard frank naar, over enige tijd, ongeveer 20 miljard frank nodig om aansluiting te houden bij de grotere, rendabale luchtvaartmaatschappijen. Versterking van het eigen vermogen zou Sabena veel meer armslag geven om zijn ambities waar te maken. Maar Godfroid stelt met nadruk dat er geen sprake is van liquiditeitsproblemen. Vorig jaar leed Sabena een verlies van 4,5 miljard frank. De eigenlijke exploitatie is positief, maar juist door het relatief grote aandeel van het vreemd vermogen waarover rente moet worden betaald en door sociale kosten die voortvloeien uit de herstructurering in de afgelopen periode, zal de onderneming als geheel dit jaar nog geen winst maken, verwacht Godfroid.

In 1991 gaf de Belgische overheid Sabena “voor de laatste keer” financiële steun, om de onderneming daarmee aan te kleden voor het huwelijk met Air France. Godfroid zegt dat nieuwe steun absoluut niet aan de orde is. Dat de Europese Commissie dit jaar het licht op groen heeft gezet voor een enkele zuidelijke landen om hun luchtvaartmaatschappijen met 'kolossale bedragen' bij te springen, windt hem zichtbaar op. “Ik vrees dat het in de luchtvaart dezelfde kant op gaat als in de staalindustrie”, waar de bedrijven uit de verschillende EU-lidstaten elkaar met ongelijke spelregels moeten beconcurren, briest hij. “U weet hoe de politiek werkt. Kleine landen zoals België hebben niets in de melk te brokkelen.”