Reddingsactie voor benzinestation van Dudok

VINKEVEEN - Het Esso-benzinestation langs de A2 tussen Amsterdam en Utrecht bij de afslag Vinkeveen gaat vanavond definitief dicht. Het gebouwtje, dat in de jaren vijftig door de architect W.M. Dudok werd ontworpen, moet verdwijnen wegens de uitbreiding van de snelweg. Na een interventie gistermiddag van de Utrechtse commissaris van de koningin, P.A.C. Beelaerts van Blokland, heeft de directie van Esso toegezegd dat zij samen met de provincie de mogelijkheid van conservering zal onderzoeken. In afwachting daarvan wordt het gebouw niet gesloopt en zal het worden bewaakt.

Het benzinestation bij Vinkeveen is het laatste overgebleven nog functionerende exemplaar uit een standaardserie van 112 stations die Dudok tussen 1953 en 1965 in opdracht van Esso-Nederland heeft ontworpen. Het Nieuwe Bouwen met beton en vooral veel glas werd de huisstijl van Esso. Ook andere benzinemaatschappijen gaven opdrachten aan architecten van naam en faam om in het oog lopende benzinestations te ontwerpen. S. van Ravesteyn werkte voor Purfina, A. Staal voor Shell en L. Ronteltap voor Texaco. Enkele van die gebouwen, zoals in Nijmegen, Venlo en Arnhem, bestaan nog en hebben soms de status van monument, maar allemaal hebben ze inmiddels een andere functie.

De stations van Dudok hadden een deuk in het dak. “De toenmalige directeur van Esso kwam uit de Verenigde Staten en wilde de aandacht trekken. Dat V-dak was het merkteken”, zegt de nu 79-jarige architect R.M.H. Magnée, die zo'n veertig jaar met Dudok werkte, onder meer aan de benzinestations. Magnée, die ook voorzitter is van de Dudok-stichting, hoorde pas dinsdag van de plannen om het laatste station te slopen, maar hij blijft laconiek. “Elke tijd heeft een andere mogelijkheid. De architectuur begint met de situatie, zei Dudok altijd. Als de situatie verandert, verandert ook de belevingswaarde.”

M. Klaasse heeft net van de reddingsactie vernomen en reageert tevreden. Op veertienjarige leeftijd kwam hij in de zaak bij zijn vader, de eerste exploitant van de pomp bij Vinkeveen. Hij heeft nu een benzinestation bij de Coentunnel, maar hij heeft zich ingespannen om zijn eerste pomp te redden. “Het was in die tijd vrij revolutionair. Het was viervijfde glas en eenvijfde beton. Het heeft perfect gefunctioneerd. Tot dan had je donkere hokken waar het vet en vies was. Dit was heel licht, het leek een beetje op een sanatorium.” Maar er waren ook minpunten: “In de zomer stierf je van de hitte, maar dat wist meneer Dudok niet.” Het benzinestation bij Vinkeveen was niet alleen vanwege zijn markante verschijning en de lastige oprit bekend, maar ook vanwege zijn openingstijden. Het was het eerste station na de Belgische en Duitse grens dat 24 uur per etmaal open was.